مطالب مرتبط:
پلیس راه استان: مردم به مناطق زلزله زده نیایند
ائتلاف سعودی تنها راه ارسال کمک به مردم یمن را هم از بین برد
روحانی:باید اشکالات و کاستی های موجود در ساخت بناهای دولتی و تعاونی تخریب شده، بررسی شود / دولت مطمئنا این مسائل را دنبال کرده و مقصران را شناسایی و به مردم معرفی خواهد کرد
روحانی:باید اشکالات و کاستی های موجود در ساخت بناهای دولتی و تعاونی تخریب شده، بررسی شود / دولت مطمئنا این مسائل را دنبال کرده و مقصران را شناسایی و به مردم معرفی خواهد کرد
مجری زن: مردم فکر می کنند هنرمندان از مسائل اعتقادی دور هستند!
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 24 آبان 1396 ساعت 02:262017-11-14سياسي

فرعونیت؛ بازداشتن از اندیشیدن در مسائل عمیق - بخش دوم و پایانی راه کارهای فرعونی برای تسلط بر مردم


استراتژی و راه کلی که فرعون برای رسیدن به هدفش انتخاب کرد این بود که مردم را دسته دسته کند، ایجاد اختلاف کند و نظام طبقاتی به وجود بیاورد.

سپس در هر زمانی و در هر مرحله ای متناسب با آن شرایط برنامه خاص اجرایی را به اجرا درآورد.

- فرعونیت؛ بازداشتن از اندیشیدن در مسائل عمیق - بخش دوم و پایانیراه کارهای فرعونی برای تسلط بر مردم استراتژی و راه کلی که فرعون برای رسیدن به هدفش انتخاب کرد این بود که مردم را دسته دسته کند، ایجاد اختلاف کند و نظام طبقاتی به وجود بیاورد.

سپس در هر زمانی و در هر مرحله ای متناسب با آن شرایط برنامه خاص اجرایی را به اجرا درآورد.

" علوّ فرعونی خداوند درباره فرعون و اطرافیان او می فرماید: فَاسْتَکْبَرُوا وَکَانُوا قَوْمًا عَالِینَ.

10 استعمال وا ژه عالین درباره فرعون و اطرافیانش این مفهوم را به ذهن می آورد که آن ها خیلی علوّ پیدا کرده بودند.

اما او به آن علوّی که برای دار و دسته اش قائل بود، اکتفا نمی کرد.

او می خواست حتی در میان این طبقه عالی نیز یک مقامی پیدا کند که اختصاص به خودش داشته باشد.

از این رو می گفت: انا ربّکم الاعلی.

نمی گفت: انا ربکم العالی.

برای خودش قائل به علوّ مطلق بود؛ علوّی که بالاتر از آن نیست.

او می خواست به یک مقام انحصاری برسد که در عالم، الهی غیر از او نباشد، و لذا وقتی دید که دارد در مقابل استدلالات و معجزات حضرت موسی شکست می خورد و نمی تواند در میان مردم مقاومت کند، گفت: من که خدای دیگری سراغ ندارم، اما حالا من منصفانه رفتار می کنم؛ فَأَوْقِدْ لِی یَا هَامَانُ عَلَی الطِّینِ فَاجْعَل لِّی صَرْحًا لَّعَلِّی أَطَّلِعُ إِلَی إِلَهِ مُوسَی؛ حالا با موسی مماشات می کنیم.

او می گوید خدایی در آسمان هست و او را فرستاده است.

بیا برای من یک برج آجری بلند درست کن تا به آسمان ها بروم و اگر خدایی هست ببینیم باید با او چه کار بکنیم.

اما فعلا من غیر از خودم خدایی سراغ ندارم؛ مَا عَلِمْتُ لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرِی.

قبل از آمدن موسی به قوم خودش می گفت: انا ربکم الاعلی.

مُهر اعلی را از اول برای خودش زده بود.

این اختصاصی است و کسی دیگر حق ندارد در این مقام قرار بگیرد.

افساد، ابزار برتری طلبی تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَه نَجْعَلُهَا لِلَّذِینَ لَا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَه لِلْمُتَّقِینَ.

11 این آیه ابتدا اشاره می فرماید که سرای ابدی آخرت وجود دارد؛ سعادت ابدی در آن جاست، و رسیدن به آن، خواسته فطری همه انسان هاست.

اگر کسانی بخواهند این راه را بروند و به این سعادت برسند، باید مواظب باشند از چیزهایی که آن ها را از این راه باز می دارد، اجتناب کنند.

ابتدا باید یک استراتژی داشته باشند و بعد بر اساس آن استراتژی در هر زمانی متناسب با خودش، هدف های خاص اجرایی را انتخاب کنند.

اگر می خواهند به سعادت اخروی برسند، باید استراتژی شان برتری طلبی نباشد و به دنبال آن، اراده فساد نیز نداشته باشند.

از این آیه این نکته استفاده می شود که بین برتری طلبی و فساد نوعی علیت وجود دارد؛ یعنی اگر هدف کسی برتری طلبی شد، راه افساد را انتخاب می کند.

بنابراین رسیدن به سعادت ابدی در گرو این است که هدف انسان برتری طلبی دنیوی و سلطه جویی بر دیگران نباشد و درنتیجه راه فساد را انتخاب نکند.

فرعون از کسانی بود که هدفش علوّ بود؛ إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْأَرْضِ و نقشه راهش نیز افساد بود؛ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا یَسْتَضْعِفُ طَائِفَه مِّنْهُمْ یُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ وَیَسْتَحْیِی نِسَاءهُمْ إِنَّهُ کَانَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ.

فرعون هدف خودش را رسیدن به مقام برتر دنیوی قرار داد.

می گفت: أنا ربّکم الأعلی.

این سخن نشانه آن است که می خواهد شخصیتی بشود که در عالم نظیر ندارد؛ همه در مقابل او خاضع باشند و به سجده افتند.

این انتخاب هدف است.

برای رسیدن به این هدف، یک راه کلی را ترسیم کرد و گفت: باید آن چه را با رسیدن من به این مقام منافات دارد بر هم بزنم.

نمونه هایی از کارهایش این بود که جَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا؛ بین مردم اختلاف ایجاد کرد و آن ها را دسته بندی کرد.

این خلاف مصلحت جامعه است، ولی او این کار را کرد تا قدرت ها بشکند، تا مردم تجزیه و تقسیم شوند، تا بتواند هر گروهی را با وسیله ساده تری مخذول و منکوب کند.

اگر همه متحد می شدند، در مقابل آن ها نمی توانست کاری بکند.

یَسْتَضْعِفُ طَائِفَه مِّنْهُمْ؛ برای این کار می بایست کسانی را که از ناحیه آن ها احتمال خطر می رود همیشه در ضعف و ناتوانی نگه دارد و مانع رشد آن ها شود.

حق و حقوق شان را نمی داد و در زندگی محروم شان می گذاشت.

و نهایتا برای این که در جامعه دوام نیاورند، به نسل کشی آن ها پرداخت.

مردان آن ها را می کشت و زن ها را زنده نگه می داشت؛ یُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ وَیَسْتَحْیِی نِسَاءهُمْ.

آن روزها از زن ها برای کنیزی، کلفتی و یا استفاده های جنسی استفاده می کردند و زن ها قدرت مقابله با حکومت را نداشتند.

هیچ سابقه ای نداشت که زن ها قیامی کرده باشند.

از این رو خیالش از جهت زن ها راحت بود و آن ها را زنده نگه می داشت.

این نقشه کلی فرعون بود.

نام این نقشه در فرهنگ اسلامی افساد است.

استراتژی فرعون برای رسیدن به برتری فرعون برای رسیدن به هدف خود، به تناسب کسانی که با آن ها مواجه بود، چند نوع برنامه ریزی کرد.

او طبعا می دانست به تنهایی نمی تواند به این قدرت برسد و قدرت خودش را اعمال کند، بلکه باید عده ای را با خود همراه کند، شکم هایشان را سیر، و خواسته هایشان را تأمین کند تا در خدمتش باشند.

هامان در رأس گروهی بود که آن ها را به کار می گرفت تا یار و یاورش باشند و بتواند بر اکثریت مردم تسلط پیدا کند.

نقطه مقابل، کسانی بودند که از روی قرائنی می توانست حدس بزند که این ها دست به کارشکنی و توطئه علیه او می زنند.

می بایست این ها را حسابی گوشمالی بدهد و سرکوب شان کند که نتوانند سر بلند کنند.

از آیات ابتدای سوره قصص می توان شاهدی بر این مطلب پیدا کرد که بنی اسراییل که سال ها قبل، از زمان حضرت یوسف از بلاد دیگر به مصر آمده و آن جا ساکن شده بودند، اقلیت قابل توجهی بودند، و خطری برای فرعون به شمار می آمدند.

خداوند درآیه پنجم از این سوره می فرماید: وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّه وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ و سپس در آیه بعد می فرماید: وَنُرِی فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا کَانُوا یَحْذَرُونَ؛ یعنی ما خواستیم همان چیزی واقع شود که از آن می ترسیدند.

ترس آن ها این بود که از میان بنی اسراییل کسی پیدا شود و تاج و تخت آن ها را از بین ببرد و ما خواستیم ما همین کار انجام شود.

فرعون، همانند بسیاری از دیکتاتورهای آن زمان، کسانی را استخدام کرده بود که برایش پیشگویی می کردند.

این ها ساحرانی بودند که با جنیان سرو کار داشتند.

این قضیه مختص آن زمان نیست، و اکنون هم سیاست مدارانی هستند که چنین ارتباطاتی با مرتاضان و پیشگویان دارند؛ گاهی مسافرتی می کنند و به هندوستان می روند و با بعضی از مرتاضان تماس می گیرند تا درباره آینده و راه خودشان از آن ها کمک بگیرند! در روایات آمده است که پیشگویان برای فرعون پیش بینی کرده بودند که قدرت تو به دست نوزادی از میان بنی اسراییل از بین می رود.

احتمال این امر هم برای فرعون مهم بود، اگرچه معمولا به خاطر آثاری که از سخنان پیشگویان دیده بودند، به پیشگویی آنان اطمینان پیدا می کردند.

از این رو نسبت به این قوم بیگانه سوءظن پیدا کرد و تصمیم گرفت که این ها را سرکوب کند.

یُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ؛ دستور داد که مواظب زن های آنها باشند و به محض این که بچه دار می شوند، سر بچه هایشان را ببرند؛ مبادا در بین این ها کسی پیدا شود که برای حکومت او ضرر داشته باشد.

فرعون به کمک مشاورانش نقشه هایی کشید تا بتواند به اهداف خودش، که نهایتا تسلط بر همه کسانی است که در آن سرزمین زندگی می کردند، برسد.

طبعا اگر آن جا موفق می شد، به فکر این می افتاد که به سرزمین های دیگر هم سر بزند و آن جا را هم تابع خودش کند، ولی فعلا همان سرزمین مصر مطرح بود.

راه کارهای فرعونی برای تسلط بر مردم فرعون به عنوان یک انسان با ویژگی های خاص و همت و استعداد فوق العاده، برای زندگی خودش هدفی را در نظر گرفت و راهبردی را تعیین کرد، و بر اساس آن ها برنامه هایی متناسب با شرایط متغیر در نظر گرفت.

إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْأَرْضِ؛ هدف او این بود که بر همه انسان ها تسلط پیدا کند.

او می خواست به مقامی برسد که عنوان انا ربّکم الاعلی بر آن صادق باشد.

وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا؛ استراتژی و راه کلی که فرعون برای رسیدن به هدفش انتخاب کرد این بود که مردم را دسته دسته کند، ایجاد اختلاف کند و نظام طبقاتی به وجود بیاورد.

سپس در هر زمانی و در هر مرحله ای متناسب با آن شرایط برنامه خاص اجرایی را به اجرا درآورد.

هندسه کلی جوامع بشری معمولا در هر جامعه ای، فرد یا گروهی بر اساس همان غریزه سلطه جویی که در انسان وجود دارد، می خواهد بر دیگران برتری پیدا کند و دیگران را تحت تسلط خودش درآورد.

هر جامعه ای این مهندسی کلی را دارد که در حاشیه آن، اقلیتی قدرت طلب هستند که به یک اصطلاح، هیئت حاکمه را تشکیل می دهند.

در رأس این حاشیه ممکن است یک فرد خاص به نام سلطان یا عناوین دیگر وجود داشته باشد، یا گروهی باشند که به صورت های مختلف دموکراتیک جامعه را اداره می کنند.

معمولا در جوامع، اقلیت دیگری در نقطه مقابل هیئت حاکمه قرار می گیرند که نمی خواهند زیر بار هیئت حاکمه بروند.

هم چنین بین این دو حاشیه، اکثریت مردم یک قشر خاکستری را تشکیل می دهند که بینابین اند و انگیزه زیادی برای تسلط و به دست گرفتن قدرت ندارند.

این گروه برنامه ای خاص و ثبات قدم چندانی ندارند، معمولا تغییر رأی و موضع پیدا می کنند، و کمابیش تحت تأثیر آن دو اقلیت قرار می گیرند.

این هندسه کلی تقریبا مربوط به همه جوامع بشری است.

اما ملاک هیئت حاکمه برای به دست گرفتن قدرت یا داشتن این امتیاز، در جوامع مختلف تفاوت می کند.

گرچه تقریبا همه جا ملاک منافع مادی است، اما منحصر در آن نیست و می توان جوامعی را یافت که بزرگ ترین انگیزه هیئت حاکمه آن اعتقادات، جهان بینی، و به معنای خاص آن، دین و مذهبشان بوده، و به خاطر برتری دینی که برای خودشان قائل هستند، می خواهند بر دیگران تسلط پیدا کنند و آن ها را تابع خودشان کنند.

ممکن است در بعضی از آن ها انگیزه های انسانی و الهی هم پیدا شود و انگیزه تسلط شان هدایت دیگران باشد.

یکی از آن ها حضرت سلیمان علی نبیناوآله وعلیه السلام بود که از خدا خواست سلطنتی به او بدهد که مشابهی نداشته باشد.

اما برای او تنها قدرت دنیا و لذایذ آن مطرح نبود، بلکه می خواست به این وسیله توحید و خداپرستی را در عالم گسترش دهد.

این درحالی است که در زمان های باستان، ملاک برتری، بیشتر قدرت بدنی و لوازم و لواحق آن بوده است و کسانی که قدرت بیشتری داشتند، در حاشیه هیئت حاکمه قرار می گرفتند.

البته این قدرت، شامل قدرت صنعتی یا زور بازوی طبیعی تیراندازان و پهلوانان، و هم چنین قدرت مالی می شد.

بنابراین انگیزه ها برای شکل گیری آن حاشیه که هیئت حاکمه را تشکیل می دهد مختلف است و کمابیش همه جوامع چنین حاشیه ای را داشته اند.

این گونه دسته بندی ها تقریبا طبیعی است و ایجاد آنها قدرت زیادی نمی خواهد و تقریبا خودبه خود شکل می گیرد.

از تعبیر جعل اهلها شیعا استظهار می شود که فرعون افزون بر این دسته بندی، عنایت خاصی نسبت به ایجاد اختلاف در بین مردم داشت.

او می خواست بر همه مردم تسلط پیدا کند و روشن است که انسان به تنهایی با زور بازوی خودش نمی تواند به چنین هدفی برسد، زیرا مردم مقاومت می کنند.

چنین فردی برای این که بتواند یک ملت مثلا چند میلیونی را تحت سلطه خود بیاورد، باید کاری کند که قدرت هایشان پراکنده شود.

استراتژی فرعون ایجاد اختلاف در جامعه بود، به گونه ای که این ایجاد اختلاف منشأ فسادها، خونریزی ها و ظلم ها می شد.

فرعون و هیئت حاکمه تا جایی که مسلم است، جامعه مصر در زمان این فرعون به این سه گروه تقسیم می شد: یک گروه هیئت حاکمه ای بودند که از نزدیکان و حامیان فرعون و درباریان تشکیل می شدند.

قرآن از این گروه با تعبیر ملأ و جنود یاد می کند.

ملأ از ماده ملئ به معنای پر کردن است.

لغت شناسان در تعریف ملأ گفته اند: آن ها اشراف قوم هستند که تملأ العیون اُبّهه وتملأ الصدور هیبه؛ کسانی که ابهت شان چشم گیر و کاملا نمایان است و مردم از آن ها حساب می برند.

ملأ زمان فرعون ویژگی های خاصی داشتند.

از آیات قرآن استفاده می شود که آنان از نظر فکری از سطح عموم مردم بالاتر بودند، و فرعون برای کارهایش با آن ها مشورت و از فکر آن ها استفاده می کرد؛ به خصوص بعد از بعثت حضرت موسی علی نبیناوآله و علیه السلام و اظهار معجزات ایشان، فرعون با همین دار و دسته برای عکس العمل مناسب وارد مشورت شد.

هم چنین از نظر نفوذ اجتماعی، به دلائلی که اقتضای فرهنگ آن زمان و آن جامعه بود، در دیگران اثر می گذاشتند و دیگران از آن ها حرف شنوی داشتند.

طبعا فرعون برای این که بتواند به این ها اعتماد کند، خواسته های آن ها را کاملا برآورده می کرد و هر چه می خواستند در اختیارشان می گذاشت.

این قشر در زمان فرعون، حاشیه هیئت حاکمه را تشکیل می دادند.

بدنه هم اکثریت مردم بودند.

فرعون و اقلیت مخالف هم چنین در زمان این فرعون در مصر حاشیه خاصی پیدا شده بود که با حاشیه هایی که معمولا و به طور طبیعی در هر جامعه ای پیدا می شود تفاوت داشت.

این اقلیت مردم بیگانه ای بودند که با جامعه مصر اختلافات متعددی داشتند؛ اولا از نژاد دیگری بودند، ثانیا وطن شان مصر نبود و از زمان حضرت یوسف به مصر آمده و در آن جا ساکن شده بودند.

مهم تر این که از نظر فکر، مذهب و اعتقاد، با مصریان مخالف بودند.

این ها از پیغمبرزادگان بودند و معروف بود که خداپرست هستند.

برخلاف مصری ها که مذهب شان شرک آمیز بود و همه به نوعی بت پرست بودند.

البته از زمان حضرت یوسف، چهار پنج قرن بود که در مصر زندگی می کردند و در طول این مدت جمعیت بسیاری پیدا کرده بودند و برای خودشان قدرتی به شمار می رفتند.

از آن جا که فرعون می خواست بر همه تسلط پیدا کند، خطر بسیاری از جانب این گروه احساس می کرد؛ کسانی که نژاد، مذهب و وطن شان با مصریان متفاوت است، نه عرق ملی مشترکی با مصری ها دارند که گرایش ناسیونالیستی باعث شود از آن ها حمایت کنند، نه عرق دینی مشترکی دارند که بخواهند از دین مصری ها حمایت کنند.

آن چه به حسب بعضی روایات آتش را داغ تر می کرد این بود که کاهنان پیش بینی کرده بودند که از میان همین اقلیت کسی پیدا می شود که تاج و تخت فرعون را به باد می دهد.

این بود که فرعون تصمیم گرفت آن ها را کاملا سرکوب کند.

این است که خداوند پس از این که می فرماید: جعل اهلها شیعا، می گوید: یَسْتَضْعِفُ طَائِفَه مِّنْهُمْ یُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ وَیَسْتَحْیِی نِسَاءهُمْ.

آن مقدار که از طائفه مستضعف یقینی است، همین اقلیت بنی اسراییل بودند که در مصر زندگی می کردند.

در آیات دیگر نیز شواهدی بر این وجود دارد که این تعبیرات بیشتر درباره همین بنی اسراییل به کار رفته است.

برای مثال اطرافیان فرعون بعد از بعثت حضرت موسی و ارائه آن معجزات، دستپاچه شدند و پیش فرعون آمدند و گفتند: أَتَذَرُ مُوسَی وَقَوْمَهُ لِیُفْسِدُواْ فِی الأَرْضِ وَیَذَرَکَ وَآلِهَتَکَ؛ نشسته اید و دست روی دست گذاشته اید تا این ها بیایند کشور و دین و مذهبمان را از بین ببرند؟! چه فکر و تصمیمی دارید؟ چه کار می خواهید بکنید؟ فرعون گفت: نگران نباشید! سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءهُمْ وَنَسْتَحْیِـی نِسَاءهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ قَاهِرُونَ؛12 ما کاملا مسلطیم.

نگران نباشید! جوان هایشان را می کشیم و دختران شان را هم به اسارت و خدمت می گیریم.

با استفاده از این آیات می توان به این نتیجه رسید که آن مقدار که یقینی است از مستضعفانی که مورد ظلم و کشتار شدید فرعون قرار گرفتند، همین بنی اسراییل ساکن در مصر بودند.

فرعون و اکثریت خاکستری جامعه هم چنین فرعون به دنبال نقشه ای بود که بتواند بدنه جامعه را، که همان اکثریت خاکستری هستند، کاملا تحت نفوذ خودش در بیاورد.

روشن است افراد هر قدر هم فکرشان ضعیف باشد، به آسانی ادعای فرعون را، که همان انا ربکم الاعلی است، قبول نمی کنند؛ هم چنین صرفا با نیروی اسلحه نمی توان مردم را تسلیم چنین ادعایی کرد؛ بلکه این کار به عامل فرهنگی نیاز دارد؛ باید در فکر آن ها اثر گذاشت! اگر مردم دارای عقل قوی و پیشرفته باشند و سطح فکرشان بالا باشد، مشکل ایجاد می کنند.

نقشه کلی فرعون درباره اکثریت، استفاده از تبلیغات بود.

مورخان نقل کرده اند که فرعون قطعه زمین مرتفعی را انتخاب کرده بود و قصری را بالای آن ساخته بود.

این قصر بر فراز باغستان ها و نهرهای آب بسیاری قرار داشت و آب نماها و صحنه های جالب و تماشایی به وجود آورده بود.

هرکس این منظره را می دید، تحت تأثیر قرار گرفته و مرعوب می شد.

نَادَی فِرْعَوْنُ فِی قَوْمِهِ یَا قَوْمِ أَلَیْسَ لِی مُلْکُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِی مِن تَحْتِی أَفَلَا تُبْصِرُونَ؛13 با بیانی مغالطه آمیز و عوام فریبانه در جامعه این مسئله را مطرح کرد که مگر نمی بینید برکاتی که شما دارید همه را به فضل حکومت من دارید؟! آیا این سلطنت مصر مال من نیست؟! آیا این نهرها از زیر تخت من، از زیر قصر من جاری نمی شود؟! وقتی مردم ساده با چنین صحنه ای مواجه می شوند، دست کم زمینه ای برای پذیرش در آن ها فراهم می شود و خیلی سخت مقاومت نمی کنند.

هیچ عاقلی نیست که اگر یک انسان عادی مثل خودش بگوید انا ربکم الاعلی، به آسانی قبول کند، اما وقتی با چنین کاخ، نهرهای آب، باغستان ها و چنین عظمتی روبه رو شوند، زمینه نفوذ در آن ها فراهم می شود.

بلا، ابزاری برای رحمت مشکلی که برای تأثیر این تبلیغات وجود داشت و ممکن بود جلوی پیشرفت آن را بگیرد، داستان حضرت موسی و معجزاتی بود که ایشان اظهار کرد.

بالاخره مردم تحت تأثیر معجزات حضرت موسی واقع شده بودند؛ به خصوص بلاهای عجیبی که نازل شده بود و مردم به فقر، بیماری، خشکسالی و.

مبتلا شده بودند.

خداوند هنگامی که پیامبری را برای قومی می فرستد، زمینه هایی را فراهم می کند تا مردم این هدایت را بپذیرند.

یکی از سنت های الهی این است که مردم را به سختی ها مبتلا می کند تا زمینه تضرع در آن ها پیدا شود؛ وَمَا أَرْسَلْنَا فِی قَرْیَه مِّن نَّبِیٍّ إِلاَّ أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ یَضَّرَّعُونَ؛14 ما هر پیغمبری را می فرستیم، مردم را به سختی هایی مبتلا می سازیم تا زمینه تضرع برایشان پیدا شود و بفهمند به خدا احتیاج دارند و باید به یک جایی پناه ببرند.

این بلا ابزاری برای رحمت است.

خداوند بلا را می فرستد تا مردم خودشان به رحمت الهی احساس نیاز کنند.

ظاهرا این سنت درباره حضرت موسی و قوم فرعون و مصریان نیز جاری بود.

بعد از آمدن حضرت موسی، مردم مصر به این بلاها مبتلا شدند و وقتی مبتلا شدند، این اکثریت خاکستری انگیزه ای برای اندیشیدن پیدا کردند که نکند گفته های موسی درست باشد و او بتواند برای ما کاری کند؟! فرعون سعی کرد اکثریت خاکستری جامعه را جذب کند.

او می خواست مردم را وادار کند که او را بپرستند و از او اطاعت مطلق کنند.

او می خواست مردم او را مالک همه چیز خودشان بدانند.

برای این کار سعی کرد که مردم را در سطح نازلی از فکر و تعقل نگه دارد و نگذارد در جهات عقلانی رشد کنند.

روشن است جامعه ای که پول، ثروت، زخارف و زینت های مادی را ملاک برتری می دانند، به خصوص وقتی با قدرتمندان و اطرافیان فرعون، با آن ابهت و جلال و جبروت روبه رو می شوند، تحت تأثیر قرار می گیرند.

فرعون هم به همین چیزها می بالید.

او می کوشید فکر مردم را در همین حد نگه دارد تا فکرشان متوجه مسائل عمیق تر نشود.

این یک راهبرد و نقشه کلی بود که برای خودش اتخاذ کرد.

در این راه سعی کرد که برتری خودش را به رخ مردم بکشد و چنان وانمود کند که من و اطرافیانم افراد فوق العاده ای هستیم و شما در سطح نازل تری قرار دارید.

می گفت: أَلَیْسَ لِی مُلْکُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِی مِن تَحْتِی أَفَلَا تُبْصِرُونَ * أَمْ أَنَا خَیْرٌ مِّنْ هَذَا الَّذِی هُوَ مَهِینٌ وَلَا یَکَادُ یُبِینُ * فَلَوْلَا أُلْقِیَ عَلَیْهِ أَسْوِرَه مِّن ذَهَبٍ أَوْ جَاء مَعَهُ الْمَلَائِکَه مُقْتَرِنِینَ؛15 اگر حضرت موسی از طرف خدا آمده است، خوب بود چند تا فرشته همراهش بفرستد که نشانی بدهند و به وسیله آن ها به مردم بفهماند که من حضرت موسی را فرستاده ام؛ یا دست کم خدا دستبندهای طلایی به او می داد! خب، اگر عقل مردم کمی پیشرفته بود، می پرسیدند که پیغمبر بودن چه ربطی به دستبند طلا دارد؟! ولی او با همین سؤالش می خواست مردم را تحمیق و توجه آن ها را به همین زخارف دنیا جلب کند و بگوید مهم این هاست.

قرآن نسبت به این کار فرعون این تعبیر را دارد؛ فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ؛16 قومش را خفیف شمرد؛ یعنی خیلی سبک با آن ها سخن گفت و عقل شان را عقل سبکی پنداشت.

این گونه سخن گفتن همانند سخن گفتن کودکان است که استدلال قابل قبولی در آن نیست.

ولی او این گونه سخن گفت، و مردم هم گفتند: درست است.

فرعون این همه جواهرات و کاخ کذایی دارد، مسلم است که بهتر از این چوپان پشمینه پوش چوب به دست است.

با این که اصلا سخن درباره بهتری و بدتری نبود؛ صحبت درباره این بود که موسی می گفت من رسول خدایم و پیغامی از طرف خدا آورده ام.

رابطه هواپرستی، خودکم بینی و ظلم پذیری فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ؛ یک نکته روان شناختی بسیار مهمی است که اگر کسانی شخصیت و هویتی برای خودشان قائل نباشند و به ضعف و پستی خود اعتراف داشته باشند، به آسانی می توان از آن ها سواری گرفت.

از این رو کسانی که می خواهند بر دیگران مسلط شوند، به هر صورتی که بتوانند می کوشند که آن ها در سطحی باقی بمانند که احساس عظمتی نداشته باشند و خودشان را چیزی حساب نکنند.

فرعون این راز را شناخته بود و از آن سوء استفاده کرد.

هم چنین بین رشد شخصیت انسان و عظمت روحی او با هواپرستی رابطه معکوس وجود دارد.

هواپرستان هیچ گاه ملاک واحدی برای رفتارشان ندارند، و صرفا دنبال این هستند که خواسته هایشان تحقق پیدا کند؛ اما کسانی که برای خودشان شخصیتی علمی، معنوی یا الهی قائل هستند، به این زودی ها تسلیم نمی شوند.

خداوند در همین آیه می فرماید: فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ إِنَّهُمْ کَانُوا قَوْمًا فَاسِقِینَ؛ بین فسق، خفت و اطاعت از زورگویان رابطه وجود دارد.

چرا فرعون توانست مردم را سبک کند؟ چون آن ها دنبال هوس بودند.

وقتی هوس ، پول و شهوت شان از راه اطاعت فرعون حاصل می شد، دیگر دنبال چیز دیگری نمی رفتند، و گم شده دیگری نداشتند.

استهزای پیامبر؛ راه کار فرعون برای جلوگیری از بیداری مردم استخفاف استراتژی فرعون در برابر مردم بود؛ اما درباره حضرت موسی این طور نبود.

فرعون واقعا می دانست که موسی دنبال هوا و هوس نیست و نمی تواند او را به بازی بگیرد؛ به ویژه که معجزاتی را ارائه کرد و هم در خود فرعون و هم در سایر مردم تأثیر گذاشت.

قرآن درباره عکس العمل فرعونیان نسبت به حضرت موسی می فرماید: فَلَمَّا جَاءهُم بِآیَاتِنَا إِذَا هُم مِّنْهَا یَضْحَکُونَ؛17 وقتی حضرت موسی دعوت و معجزاتش را ابراز کرد، آن ها را مسخره کردند و به او خندیدند.

البته این یک روند کلی است و همه کسانی که با پیغمبران و داعیان حق مواجه می شوند، ابتدا می کوشند شخصیت او را به وسیله مسخره کردن و استهزا بکوبند.

قرآن نیز می فرماید: یَا حَسْرَه عَلَی الْعِبَادِ مَا یَأْتِیهِم مِّن رَّسُولٍ إِلاَّ کَانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُون؛18 ما هیچ پیغمبری نفرستادیم مگر این که مورد استهزاء واقع شد.

این اولین عکس العمل مخالفان انبیاست؛ آن ها را مسخره می کردند تا کسی به سخنانشان گوش ندهد؛ ولی انبیا مقاومت می کردند و ادامه می دادند تا رسالت خود را به انجام رسانند.

قوم فرعون هم همین کار را کردند، ولی داستان به این جا ختم نشد و حضرت موسی دعوتش را ادامه داد.

داستان فرعون داستان یک شخص است که غرور او را گرفته بود و تصور می کرد از همه فهیم تر و قدرتمندتر است و می تواند بر همه مردم تسلط ربوبی پیدا کند.

این حالت برای دولت ها نیز می تواند مطرح باشد؛ یعنی همان طور که یک شخص مغرور می شود، گاهی یک دولت، به قدرت، ثروت، تکنولوژی و سیاست هایش مغرور می شود و دولت فرعونی می شود.

این دولت همان نقشه های فرعون را درباره دولت های دیگر اجرا می کند.

مصداق روشن این دولت که امروز وجود دارد و با آن مواجه هستیم و از همین آیات می توانیم برای مواجه شدن با آن درس بگیریم، دولت شیطان بزرگ است.

پی نوشت ها: 10.

مؤمنون، 46 .

11.

قصص، 83 .

12.

اعراف، 127 .

13.

زخرف، 51 .

14.

اعراف، 94 .

15.

قصص، 51-54 .

16.

همان، 54 .

17.

زخرف، 47 .

18.

یس، 30.

نویسنده: علامه مصباح (دامه ظله) فصلنامه فرهنگ پویا شماره 34 انتهای متن/ http://fna.

ir/9zr6x0 نظرات دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد
کلید واژه ها: فرعون - مردم - عالی - برنامه - انتخاب - آسمان - شرایط - نظام - مقاومت - انسان - رفتار - درست - شکست

آخرین اخبار سرویس:
پربحث ترین اخبار خبرگزاری فارس در 6 اسفند

تصاویر وزیر جوان در کنار مهران مدیری و سروش جمشیدی

درقالب کتابی «علل و عوامل صعود و سقوط اهل علم» بیان شد

استقلال تامین اجتماعی برای کارگران حیاتی است

اینم فرار مغزهای داعش!

زمان استیضاح ترامپ فرا رسیده است

صدور کیفرخواست برای عامل شهادت 3 مأمور ناجا

افلاطون، اینهمانی و فضیلت - بخش اول وجود و موجود بودن در رساله سوفیست

بازیگر زن در حال لاغر شدن +عکس

پربیننده ترین اخبار خبرگزاری فارس در 24ساعت گذشته

بررسی استدلال درون گرایی انگیزشی راجع به معنا - بخش اول استدلال درون گرایی انگیزشی مایکل اسمیت در حوزه اخلاق

سردار باقری: ایران و سوریه به قطعنامه آتش بس پایبندند/ حومه دمشق شامل آتش بس نیست

بیانیه وزارت اقتصاد در پی برگزاری اجلاس اخیر گروه ویژه اقدام مالی

عبور از تنگه FATF، رفتاری قابل پیش بینی

تحلیل ساختاری رابطه میان حاشیه نشینی و جرم

کنفرانسی در سنگال خواستار مشارکت کشورهای اسلامی در مدیریت حج شد

استاندار همدان: اشتغال 30 هزار نفر را در سال آینده متعهد شده ام

مولاوردی مانتوهایش را چگونه تهیه می کند؟

همکاری وزارت ارتباطات و حوزه علمیه برای انطباق قوانین دیجیتال با ‎فقه اسلامی

ادامه جنگ در اطراف دمشق

عصر عفت و فاطی به جشن عروسی دختر شهید مطهری رفتند و ...

روش تربیت فرزندان باید از حضرت زهرا(س) آموخته شود

محاکمه مسببان اغتشاشات خیابان پاسداران + فیلم

تفاهم نامه همکاری اتاق تعاون ایران با کمیته امداد امام خمینی(ره) با هدف اشتغالزایی امضا شد

ظرفیت های اتاق تعاون در اختیار اهداف اشتغال زایی کمیته امداد قرار می گیرد

مدیریت دوگانه در "شهرک دانش" سبب نابسامانی این منطقه شده است

ظریف امروز به صربستان، بلغارستان، کرواسی و بوسنی می رود

سرخط اخبار هواپیمایی ،فرودگاه ها و سفر در یک شنبه 6 اسفند 1396

صالحی: امام موسی صدر یوسف گمگشته ایران، لبنان و جهان اسلام است

تاکید بر تشکیل بنیاد هوشنگ مرادی کرمانی

دل بر مظلومیت او می سوزد/ در این کتاب نشانه های خباثت و لئامت ماموران بعثی آشکار است

مقصود مدافعان علوم انسانی اسلامی پالایش است نه ایجاد علم جدید

مسائل امنیتی خط قرمز مسئولان کشور + فیلم

رییس جمهور فرا رسیدن روز ملی کویت را تبریک گفت

تمام وعده هایمان را در قبال حادثه سقوط هواپیما عملی خواهیم کرد

تخفیف 90 درصدی برای طرح ترافیک خبرنگاران تصویب شود

قاسمی خبر داد سفر ظریف به چند کشور حوزه بالکان و اروپای شرقی از امروز

عکاس ایرنا رتبه نخست مسابقه عکس «سفر به خانه خدا» را از آن خود کرد

تجلیل نوادگان ستارخان از رییس رسانه ملی برای تولید سریال «ستارخان»

تقریظ رهبر انقلاب بر کتاب «سرباز کوچک امام»

خانم بازیگر! چرا نسبت به آبروی ایران بی تفاوتی؟

کجای دنیا پلیس را بدون اسلحه برای مقابله با یک جماعت چاقوکش به میدان می فرستند؟

محکم پای استیضاح آخوندی ایستاده ایم

گزارش ویدئویی فارس فیلم/ دراویش افراطی چه عقایدی دارند؟

گفت وگوی فارس با رییس سابق ستاد کل نیرو های مسلح-4 و پایانی فیلم/ سرلشکر فیروزآبادی: از باطن احمدی نژاد خبر نداشتم

ویدئو / پیشرفته ترین سیستم امنیتی تشخیص چهره

وصی دهخدا را بیشتر بشناسیم

رییس پلیس پایتخت: طرح ترافیک 96 با توجه به مصوبه شورای شهر اعتباری ندارد

70 درصد مهندسان کشاورزی بیکار هستند

امام جمعه شهرکرد: نیروی انتظامی در مقطع کنونی خوش درخشیده است

عضو کمیسیون عمران مجلس: نمی‎توان تقصیر سقوط ATR را بر گردن وزیر انداخت

نیروی انتظامی غائله ای که می توانست مشکلات زیادی ایجاد کند را به خوبی جمع کرد

ناگفته‎های جهاد سازندگی از اوج تا اضمحلال به روایت یک جهادگر نُخبه + تصاویر قدیمی

انصراف برخی نمایندگان از پیگیری طرح مربوط به ازدواج

پیام تسلیت وزیر اطلاعات به فرماندهان سپاه و نیروی انتظامی

حذف آزمون های ورودی مدارس نتایج مثبتی خواهد داشت

وحشت بازیکنان استقلال بخاطر نقص فنی هواپیما + عکس

شهید من بسیجی راه ولایت بود

کشور را نمی توان با یک مجلس اداره کرد/ نوکسیه ها خیال می کردند می توانند با تأسیس حزب جلوی نظام بایستند

نماهنگ/ در بند دلدادگی

موافقت هیئت وزیران با تشکیل کارگروه ملی سازگاری با کم آبی

هدیه ناب حضرت رسول به دوستداران امیرالمومنین

70 درصد مهندسان کشاورزی بیکار هستند

جشنواره آرزوها در چین + تصاویر

دلیل سقوط هواپیمای تهران ـ یاسوج هنوز مشخص نشده است

در گفت وگو با فارس عنوان شد فیلم/ روایت مادر شهید حدادیان از لحظه شنیدن خبر شهادت فرزندش در غائله خیابان پاسداران

پرونده دادستان انقلاب-7/ لاجوردی به روایت عزت شاهی آقایانی که اهل شکنجه بودند عضو تیم بازرسی از اوین شدند/ من اگر بودم مثل لاجوردی عمل نمی کردم

33 سال پیش در چنین روزی مسئولان حرف غیرواقعی و سست به مردم نگویند

امام جمعه شهرکرد: نیروی انتظامی در مقطع کنونی خوش درخشیده است

ترتیل صفحه 312 قرآن کریم با صدای استاد پرهیزکار+صوت و متن آیات

عکاس ایرنا رتبه نخست مسابقه عکس «سفر به خانه خدا» را از آن خود کرد

ردپای "ایادی خارجی" در ناآرامی های خیابان پاسداران

توصیه های دوستانه یک مرجع تقلید به آمریکایی ها

اعتماد به نفس منحصر به فرد وزیر ناکارآمد اما پردرآمد

یادداشت احمدی نژاد درباره نامه اخیرش به مقام معظم رهبری

استقبال وزارت اقتصاد از بیانیه FATF/ سکوت در برابر یک خواست غیرمنطقی

بدون عنوان

بلاتکلیفی خانواده شهدای منا پس از 900 روز!

«گوزنی» که خرج عزای شهید شد!

رنج نامه ای به نام FATF

جدیدترین جزییات بررسی سانحه سانچی/احتمال خارج سازی غول 270 متری از دریا

لباس اجتهاد بر تن پسر 13 ساله

عماد طالب زاده و همسر و پسرش /عکس

امام جمعه شهرکرد: نیروی انتظامی در مقطع کنونی خوش درخشیده است

معاون فرهنگی کمیته امداد امام خمینی به شهدای یادمان شلمچه ادای احترام کرد

نبی الله دهقان شهردار بوشهر شد

نکاتی مهم برای خانمها

تقریظ رهبر انقلاب بر کتاب «سرباز کوچک امام»

اطلاعات جعبه سیاه سانچی در اختیار ایران است

امیر کربلایی زاده در گفتگوی اختصاصی با خبر فوری: پولدار نیستم !

این انتظار وجود دارد که دولت در سال 97 انحراف بودجه ای نداشته باشد

انتصاب رییس مرکز نوسازی و تحول اداری وزارت ارتباطات

ساخت گوشی کره ای مجهز به هوش مصنوعی

توییت های مهندس رحیم مشایی درباره آزمون بزرگ عدالت

نبی الله دهقان شهردار بوشهر شد

برگزاری انجمن خیرین قرآنی استان کردستان

عکاس ایرنا رتبه نخست مسابقه عکس «سفر به خانه خدا» را از آن خود کرد

شاید در گذشته نسبت به دراویش کمی تندروی شده باشد/ با سخت گیری نمی توان حجاب را اجباری کرد

بازداشت 91 نفر در ارتباط با پرونده تخلفات ارزی/ موجودی حساب های مسدود شده متهمان 37 میلیارد تومان بوده

توضیحات محسنی اژ ه ای درباره اطلاعیه ناجا در مورد مجازات معترضان به حجاب

فرعونیت؛ بازداشتن از اندیشیدن در مسائل عمیق - بخش دوم و پایانی راه کارهای فرعونی برای تسلط بر مردم

فرعونیت؛ بازداشتن از اندیشیدن در مسائل عمیق - بخش دوم و پایانی راه کارهای فرعونی برای تسلط بر مردم