مطالب مرتبط:
حجت الاسلام قائمی نیا: اسلامی بودن یک علم هرگز به معنای انطباق کامل آن با دین یا واقع نیست/ دینی بودن، بیشتر حدود علم را نشان می دهد
سرانجام، خودروهای داخلی حدود 200هزار تومان گران شدند
سرانجام، خودروهای داخلی حدود 200هزار تومان گران شدند
نماینده ولی فقیه در چهارمحال و بختیاری: فقه شیعه، احکام دینی را در ریل اجرا قرار می دهد
بهره برداری مطلوب از ظرفیت بالای فرهنگی بقاع متبرکه برای تقویت باورهای دینی مردم
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 2 آبان 1396 ساعت 10:462017-10-24سياسي

دینی بودن بیشتر حدود علم را نشان می دهد تا انطباق کامل محتوا را


اسلامی بودن یک علم هرگز به معنای انطباق کامل آن با دین یا واقع نیست؛ چرا که علم، هر چه باشد، تا حدی حاصل خلاقیت عالم بوده، آمیزه ای از کاشفیت و خلاقیت است.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار گروه اندیشه خبرگزاری شبستان": چهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، صبح سه شنبه، 2 آبان ماه در مرکز همایش های بین المللی صدا و سیما آغاز به کار کرد.

بر پایه این گزارش در بخش افتتاحیه این کنگره حجت الاسلام قائمی نیا، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دکتر مظفر اقبال، رییس مرکز اسلام و علوم کانادا و دکتر محمدرضا تقوی، استاد انشگاه شیراز مقالات خود را ارائه کردند.

دکتر قائمی نیا به عنوان اولین ارایه کننده در مورد پیوند علم و دین اظهار کرد: دین و علم دو دستگاه معنایی جدا نیستند.

آنها در ذهن دو فضای شناختی خاص را ترسیم می کنند که با هم روابط بسیار پیچیده ای دارند.

این دو فضا با هم به طور شناختی تلفیق می شوند و از این تلفیق و آمیختگی فضای دیگری حاصل می آید که علم دینی نام دارد.

بنا بر این، علم دینی حاصل تلفیق مفهومی علم و دین است.

وی ادامه داد: مساله دیگر این که دین به مثابه طرح واره در این تلفیق عمل کرده است، ساختار کلی تلفیق را تعیین می کند و این نشان می دهد تاثیر دین در علم بسیار پیچیده است.

قائمی نیا ابراز کرد: مساله دیگر اینکه تأثیر دین در علم بیرونی یا درونی است؟، به عبارت دیگر، دین ممکن است در روی صحنه علم تأثیر بگذارد یا در پشت صحنه علم؟.

مراد از تأثیر بیرونی (یا تأثیر در پشت صحنه علم)، تأثیر در مبانی فلسفی و مبادی مابعدالطبیعی علم و ارزش های حاکم بر علم است و مراد از تأثیر درونی (یا تأثیر در روی صحنه علم)، تأثیر در محتوای درونی علم ـ تأثیر در نظریات و مدل ها و تلفیق ها و مسائل و غیره ـ است.

دین درون خود ایده های فلسفی و مابعدالطبیعی خاصی دارد و با هر مبنای فلسفی همخوان نیست.

علم در مواجهه با دین رنگ آن ایده ها و مبانی را می گیرد.

وی اظهار کرد: مساله سوم اینکه دین در دو سطح بیرونی با متافیزیک علم تماس پیدا می کند: یکی در سطح مبانی و مبادی متافیزیکی علم و دیگر، در سطح متافیزیک حاصل از علم.

علم، همان طوری که بر متافیزیک خاصی مبتنی است، برای برخی منبع الهام بخش متافیزیک خاصی هم شده است.

گاهی دین با این نوع متافیزیک های ثانوی نیز تماس پیدا می کند.

معمولاً میان متافیزیک ثانوی و علم فاصله وجود دارد و نتایج مابعدالطبیعی هم در پرتو پیش فرض های مابعدالطبیعی خاصی از دستاوردهای علم حاصل آمده است.

وی گفت: تأثیر ارزشی دین ـ تأثیر در ارزش های حاکم بر علم ـ محدود به سطح خاصی نیست و دین می تواند دست کم در چهار سطح علم؛ یعنی جمع آوری داده ها و مقوله بندی داده ها و روش های گزینش نظریات در علم و تبیین رفتار عاملان تأثیر بگذارد.

عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه با اشاره به رکن چهارم اظهار کرد: تأثیر درونی هم یا تأثیر مفهومی است یا نظری.

در تأثیر مفهومی دین در دستگاه مفهومی علم و در تصورات و مقوله بندی آن دست برده، آن را دگرگون می سازد.

به عبارت دیگر، در این صورت دین طرح مفهومی جدید در علم درمی افکند و دستگاه مفهومی تازه ای را به علم عرضه می کند.

امّا در تأثیر نظری، دین در محتوای تصدیقی و در فرضیه ها و نظریات و مدل ها و غیره دست می برد.

وی ادامه داد: پنجمین مساله اینکه علوم تجربی رابطه مدولی، و علوم انسانی رابطه کل گرایانه، با دین دارند.

از این رو، دین در علوم طبیعی و تجربی انقلاب مفهومی به بار نمی آورد، ولی می تواند در علوم انسانی انقلاب مفهومی به راه بیندازد .

قائمی نیا اظهار کرد: ارتباط درونی دین با علم ممکن است به معنای تحت اللفظی و یا غیرتحت اللفظی (استعاری) باشد؛ بدین معنا که گاهی ممکن است باورهای دینی و مضمون کتاب و سنت در درونمایه علم به طور مستقیم و صریح تأثیر بگذارد (ارتباط تحت اللفظی) و یا به طور ناپیدا و غیرمستقیم در آن دست ببرد (رتباط استعاری).

وی افزود: هفتمین رکن در ارتباط درونی است که طی آن دین می تواند در فرایند فرضیه ربایی و تبیین و تفسیر و در استعاره ها و مدل های علمی تأثیر بگذارد و پیدایش تلفیق های مفهومی جدیدی را موجب گردد.

قائمی نیا اظهار کرد: هشتمین رکن ناظر بر آن است که در تلفیق، میان فضای علم و فضای دین، روابط و نگاشت هایی برقرار می شود و سپس، فضای مفهومی جدیدی به وجود می آید.

امکان تلفیق مفهومی علم و دین همواره در علم وجود دارد و موجب می گردد که فضاهای مفهومی جدیدی در علم پیدا شود.

همچنین، نهمین مساله این است که علم دینی نه تنها با فرض واقع گرایی(رئالیسم) همخوان است که علم با واقعیت های طبیعی یا اجتماعی سر و کار دارد یعنی رئالیسم هستی شناختی.

علم در پاره ای از موارد به آن واقعیت ها دست می یابد که همان رئالیسم معرفت شناختی است.

وی ادامه داد: دهمین رکن این است که واقع گرایی در علم دینی را نباید بدین معنا دانست که هر جزیی از علم با جزیی از عالم خارج یا با جزیی از واقعیت موردنظر متناظر است، همچنین، یازدهمین رکن ناظر بر آن است که معماری علم دینی به طور تدریجی صورت می گیرد.

علم یک فرایند تاریخی تدریجی است.

هیچ گاه نباید انتظار داشت که علم دینی به نحو مطلق و یکجا صورت گیرد.

مهندسی علم جزء به جزء و تدریجی صورت می گیرد.

مهندسی علم به طور مطلق و یکجا امکان پذیر نیست.

شکل گیری پارادایم ها و فرضیات و مدل ها و غیره هم تدریجی اند.

وی با بیان اینکه ما همواره با علم های دینی رو به رو می شویم، افزود: فی المثل، اقتصاد اسلامی یا انسان شناسی اسلامی واحد بر فرض تحقق این قبیل علوم نخواهیم داشت بلکه اقتصادهای اسلامی و انسان شناسی های اسلامی داریم و همواره باید در انتظار باشیم که اقتصادهای اسلامی و انسان شناسی های دیگری ظهور کنند.

تکثر در علم اجتناب ناپذیر است.

قائمی نیا تصریح کرد: دین و علم رابطه مکانیکی و جبری ندارند، بلکه خلاقیت آدمی و روش های بشری در این میان فاصله افکنده اند.

سرشت علم با تکثر عجین شده است.

آن گونه که رئالیست های خام می گفتند، علم آینه تمام نمای واقع نیست، بلکه علم آمیزه ای از کاشفیت و خلاقیت است و خلاقیت عالم نیز در علم تأثیر دارد.

دانشمند تلاش می کند تا عالمی نزدیک به عالم واقع بسازد.

عالم او هرگز انطباق کامل با عالم واقع نخواهد داشت.

عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تاکید کرد: سخن فوق معنای اسلامی بودن علم را نشان می دهد.

اسلامی بودن یک علم هرگز به معنای انطباق کامل آن با دین یا واقع نیست؛ چراکه علم، هر چه باشد، تا حدی حاصل خلاقیت عالم بوده، آمیزه ای از کاشفیت و خلاقیت است.

دینی بودن بیشتر حدود علم را نشان می دهد تا انطباق کامل محتوا را.

علم در چارچوب آن از حدودی فراتر نمی رود و علم دینی به مثابه شبکه ای است که دین در مرزهای آن قرار دارد.

دانشمند درون این شبکه را با خلاقیت خود و از ترکیب اطلاعاتی که از زمینه های دیگر حاصل می آید، پر می کند.

وی ابراز کرد: بسیاری از کسانی که درباره علم دینی سخن گفته اند، رویکردی کلامی به مسأله داشته اند و از این باب وارد بحث شده اند که ببینند از دین چه انتظاری باید داشت.

اگر دین را پدیده ای حداکثری در نظر بگیریم، به طور طبیعی باید انتظار داشته باشیم که دین جامعه شناسی و اقتصاد و طب و غیره هم به ما بدهد.

اگر هم دین پدیده ای حداقلی باشد نباید انتظار داشته باشیم که علومی از این قبیل در دین باشد.

به اعتقاد نگارنده، رویکرد کلامی در تبیین وضعیت علم دینی از نوعی مغالطه ناشی می شود.

برای ایضاح این مغالطه باید به رویکرد بدیل توّجه کرد.

رویکردی که در این اثر برای تعیین تکلیف علم دینی مبنا قرار گرفته رویکرد معرفت شناختی است.

معرفت علمی باید مورد تحلیل معرفت شناختی قرار بگیرد.

این نوع معرفت چه مؤلفه هایی دارد؟ و چگونه پیدا می شود؟ تحلیل ساز وکار معرفت علمی و این که علم چیست و چگونه شکل می گیرد، می تواند سرنوشت علم دینی را روشن سازد.

قائمی نیا خاطرنشان کرد: پرواضح است که در رویکرد معرفت شناختی وارد حوزه فلسفه علم، به معنای وسیع که شامل علوم طبیعی و انسانی است، می شویم و با انبوهی از مباحث پیرامون سرشت علم جدید و کالبدشکافی آن رو به رو می شویم.

برای تبیین علم دینی باید به سرشت علم جدید و مباحث فلسفه علم توجه کرد.

خود علم دینی هم مشمول مباحث فلسفه علم می شود و باید به سرشت آن و نحوه شکل گیری اش توّجه کرد.

فلسفه در این چارچوب ابزاری برای حل مسایل مفهومی بنیادی راجع به علم است.

پایان پیام/309
کلید واژه ها: اسلام - بین المللی - اسلامی - دکتر - اندیشه - خلاقیت - علوم انسانی - گزارش - کنگره - صدا و سیما - هیات علمی - نشان - علوم - خبرگزاری - پژوهشگاه - عضو هیات - خبرنگار - مفهومی - مقالات - ساختار - کانادا - شیراز - همایش - فرهنگ - روابط - اولین - علمی - سیما

آخرین اخبار سرویس:
تجمع کارگران فولاد اهواز مقابل ساختمان استانداری (+عکس)

دختر بچه ای که 4 سال برده کثافت کاری این مرد بود! + عکس

فعالیت های تخریبی سرویس های امنیتی و دستگاه های پنهان علیه حوزه های علمیه

استخدام بازاریاب حرفه ای با ماشین پخش در سُک سُک استان لرستان

"دواعیش" یا "دراویش" کدامیک درست تر است؟

شهردار تهران: حریق در ساختمان وزارت نیرو می توانست به فاجعه ملی تبدیل شود

تفاوت های صندوق های بازنشستگی در ارائه خدمات به بیمه شدگان (+ جزییات)

امکان استفاده از خدمات بانکی برای روشندلان

مراسم ختم مادر زهرا رهنورد (عکس)

اتحادیه ناشران تهران دریافت پول از ناشران شهرستانی را تکذیب کرد

موبایلی با قابلیت ردیابی مواد شیمیایی

موسوی در تورنمنت بوکس بلغارستان برنزی شد

سفر رییس کمیسیون اتحادیه اروپا به 7 کشور حوزه بالکان فردا آغاز می شود

فیلم/ اظهارات وکیل بقایی در پایان آخرین جلسه دادگاه تجدیدنظر/ چرایی پذیرش وکالت حمید بقایی

اصلاح طلبان خیلی بهتر از اصول گرایان مهندسی کردند

سیدحسن نصرالله: خرید رأی با پول را حرام می دانیم/ ناسزا و افترا در هر انتخابات هم حرام است

تکذیب فرود اضطراری هواپیمای وزیر راه

مدیران ارتباط خود را با وزارتخانه ها و نمایندگان مجلس بیشتر کنند

مراسم چهلم شهدای سانچی در تهران برگزار شد

ساماندهی مراکز اقامت نوروزی و تعیین روز بدون خودروی شخصی در تالش

تاکید فرماندار آستارا بر همکاری اداره ها با ستاد راهیان نور

تجلیل از مهندسین بسیجی استان

ایران و عمان برای گسترش گردشگری دریایی توافق کردند

دبیرکل حزب الله لبنان:حزب الله آراء مردم را با پول نمی خرد و آن را حرام می داند / ناسزا و افتراء در هر انتخابات حرام است

تشکل های دانشجویی فرهنگ انقلاب را در دانشگاه ها نهادینه کنند

تشکل های دانشجویی فرهنگ انقلاب را در دانشگاه ها نهادینه کنند

افزایش تورهای گردشگری غیر قانونی در نوروز

افزایش تورهای گردشگری غیر قانونی در نوروز

استقلال از موقعیت هایش بهتر استفاده کرد

مسئولان باید همانند رهبری ساده زیست باشند

تاخیر4 ماهه درپرداخت یارانه معلولان / دو ماه از یارانه معلولان در روزهای آتی پرداخت می شود

حسینی: داور را حلال نمی کنم

سید حسن نصرالله: علت ورود ما به سیاست و پارلمان حمایت از مقاومت است

مطهری: احمدی نژاد در زمان صدارتش این پیشنهادات را مطرح می کرد

تکذیب فرود اضطراری هواپیمای وزیر راه

توسعه شبکه حمل و نقل ریلی با پشتیبانی بانک شهر

دانشگاه ها مهارت افزایی در راستای کارآفرینی را جدی بگیرند/ رتبه نخست مازندران در تحصیلکرده بیکار

دانلود آهنگ جدید محمد معتمدی بنام خورشید

دانلود آهنگ جدید مهدی بوستانی بنام تقدیر

به روزرسانی نقشه جامع علمی کشور در تدوین آن دیده شده است

حزب الله خرید آراء مردم در انتخابات را حرام می داند

دیدار مردمی مهم ترین هدف سفر رییس جمهوری به هرمزگان است

سیدحسن نصرالله: حزب الله آرای مردم را با پول نمی خرد

نشانه هایی که ثابت می کنند به قضاوت کردن دیگران معتاد شده اید

چاره ای جز مراجعه به بخش خصوصی نیست

آمریکا و عربستان نتایج آرای حزب الله را در انتخابات آینده زیر نظر دارند

اسحاق جهانگیری در اقدامی وطن فروشانه در مصاحبه با نشریه بیگانه فایننشال تایمز خواستار برخورد با دکتر احمدی نژاد شد!

توییت نماینده ورامین درباره اوضاع مجلس و گروکشی از نمایندگان سوال کننده از روحانی!

باهنر در نشست ماهانه جامعه اسلامی مهندسین: مقامات قضایی گفته اند که برای برخورد با احمدی نژاد آمادگی وجود دارد و به اندازه کافی هم جرم مرتکب شده است

راه برون رفت از چالشهای اقتصادی تحقق شعار اقتصاد مقاومتی است

حزب الله آراء مردم را با پول نمی خرد و آن را حرام می داند

دیدار مردمی مهم ترین هدف سفر رییس جمهوری به هرمزگان است

برگزاری مانور امداد ونجات دریایی در آبهای بندرعباس

عملکرد ناجا در غائله خیابان پاسداران قابل تقدیر است/ دستگاه قضا با آشوبگران برخورد قاطع داشته باشد

طبقه بندی علوم از زیرساخت های تمدن اسلامی است

روایت حماسه هور در اینستاگرام محسن رضایی +عکس

رییس کمیسیون قضایی مجلس: عملکرد ناجا در غائله خیابان پاسداران قابل تقدیر است/ دستگاه قضا با آشوبگران برخورد قاطع داشته باشد

انصارالله: عادل الجبیر با دروغ گویی به دنبال وارونه جلوه دادن واقعیت هاست

مراسم چهلم شهدای سانچی برگزار شد

مرکز فرهنگی و باغ موزه دفاع مقدس استان کلنگ زنی می شود

کاهش پنج ساله عمرناوگان حمل و نقل هوایی کشوراقدامی ستودنی است

دانلود آهنگ جدید بهزاد سلیمی فر بنام قرصِ اعصاب

دوئل خلبانان هلیکوپتر با بعثی ها

راه برون رفت از چالشهای اقتصادی تحقق شعار اقتصاد مقاومتی است

«سه شنبه های مهدوی» در اسفراین برگزار می شود

«محیط زیست»؛ ابتکاری پیچیده برای شبکه سازی نفوذ +عکس

عکس روز نشنال جئوگرافیک

اینفوگرافیک | بیشترین و کمترین پایبندی به قانون

سفری فضایی برای نوروز

مدیرعامل موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلامی نور: طبقه بندی علوم از زیرساخت های تمدن اسلامی است

بررسی وضعیت اراضی ملی شرق استان

روحانی به رییس جمهور بنگلادش تبریک گفت

حزب الله آراء مردم را با پول نمی خرد و آن را حرام می داند / آمریکایی ها به دنبال به چالش کشیدن تمام منطقه هستند

روایت بروجردی از دهمین گزارش آژانس انرژی اتمی درباره اجرای برجام توسط ایران

حزب الله آراء مردم را با پول نمی خرد و آن را حرام می داند / آمریکایی ها به دنبال به چالش کشیدن تمام منطقه هستند

مازندران بالاترین آمار تحصیل کرده بیکار را در کشور دارد

گزارش آژانس؛ خط بطلان بر ادعاهای امریکا

بزرگداشت شهدای مهدیه اعظم سمنان

فردا؛ جلسه شورای نگهبان برای بررسی لایحه بودجه 97

روزنامه استخدامی استان اصفهان | عصر یکشنبه 6 اسفند 96

خاطره ای ناگفته از دیدار با امام خمینی/عکس

روزنامه استخدامی استان اصفهان | صبح یکشنبه 6 اسفند 96

شهید حدادیان چه چیزی در اینستاگرام منتشر می کرد؟ +عکس

شیعیان هزاره کویته هرگز از راه امام حسین(ع) عقب نشینی نخواهند کرد

آیت الله مکارم شیرازی: مسئولان مراقب عرفان های کاذب باشند

جزییات سفر شهردار تهران به لهستان

حریق در ساختمان وزارت نیرو می توانست به فاجعه ملی تبدیل شود

شفر: هر آنچه از بازیکنانم خواسته بودم انجام دادند

ابراز نگرانی شدید ترکیه نسبت به انتقال سفارت از تل آویو به قدس

اسکار اصغر فرهادی سوژه ی تئاتری در تهران شد

یادداشت علی اکبر جوانفکر/ آفت ارتجاع!

فیلم | نحوه شهادت شهید حدادیان توسط دراویش آشوبگر!

پلیس راهور در حادثه حریق وزارت نیرو به خوبی ایفای نقش کرد

کدخدایی خبر داد فردا؛ جلسه فوق العاده شورای نگهبان برای بررسی بودجه 97

یادداشت/مختار مسعود طرحی که حریف اژدهای فساد نمی شود!

استاندار مازندران: مازندران بالاترین آمار تحصیل کرده بیکار را در کشور دارد

ادارات هیچ گونه محدودیت اعتبار برای برگزاری نماز و مراسم مذهبی ندارند

تکذیب فرود اضطراری هواپیمای وزیر راه

تکذیب فرود اضطراری هواپیمای وزیر را

روایت بروجردی از دهمین گزارش آژانس انرژی اتمی درباره اجرای برجام توسط ایران

دینی بودن بیشتر حدود علم را نشان می دهد تا انطباق کامل محتوا را

دینی بودن بیشتر حدود علم را نشان می دهد تا انطباق کامل محتوا را