مطالب مرتبط:
شهروند و جای گاه آن در نظام های مردم سالار
پیشنهاد طرح نظام کنفدرالی از سوی بغداد به اربیل ساخته ذهن اقلیم است/ تلاش کردستان برای جایگزینی واژه »نظرسنجی» به جای «همه پرسی»
احترام به رای اکثریت از اصول مردم سالاری دینی است / مدیریت های اجرایی جای افراد تندرو نیست
حافظ در قله فرهنگ و هنر و معرفت ایران جای دارد
جای خالی نماینده ولی فقیه در اتاق بازرگانی مشهود است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 21 مهر 1396 ساعت 00:002017-10-12سياسي

شهروند و جای گاه آن در نظام های مردم سالار


- پیش از آن که وارد بحث شویم بهتر آن است تا تعریف هایی ارائه کنیم از مفهوم شهروند، مفهومی که با پیدایی نظام های بورژوا دموکراتیک پدید آمده است، یعنی در دوران متکی بر نظام های، قبیله ای، قومی و فیودلیته نمی توان بحث شهروند را مطرح کرد.

- شهروند به فردی از جامعه گفته میشود که در جغرافیای سیاسی معینی، با برخورداری از حقوق اساسی و پذیرش مکلفیت های قانونی عاری از هر نوع تبعیض، حق زیستن داشته باشد.

واژه شهروند در این تعریف به آن اجتماعی مربوط می شود که روابط درمیان افراد آن جامعه بر اساس قانونی بر خاسته از اراده و خواست مردم استوار باشد.

به بیان دیگر شهر وند فردی است که دارای حقوق سیاسی ،حقوق مدنی و حقوق اجتماعی باشد.

این حق را یک فرد از آن جهت دارد که او عضو آن جامعه است.

- شهروند فردی است که به خاطر داشتن حقوق اساسی خویش ،مسئوولیت ها و تعهداتی را می پذیرد؛ اما برخلاف رعیت پیش از آ ن که حقوقی داشته باشد مکلفیت دارد یعنی مکلفیت او مقدم برحقوق اوست عموماً حقوق رعیت را بر اساس اجرای بهتر مکلفیت های او مشخص می کنند؛ اما شهروند وجایب و مکلفیت خودرا بر اساس آگاهی اجرا می کند و حقوق او در چار چوب قانون یک امر تسجیل شده است.

- شهروند به هرفردی یک جامعه قانون سالار گفته می شود و همه شهروندان از حقوق وامتیازات مساوی بر خوردار می باشند.

حال می ببینم که دانشمندان دانش های اجتماعی از چه روزنه ای به مفهوم و جایگاه یا شاً ن شهروندی نگاه کرده اند؟ شأن شهروندی وحقوق وتکالیف مربوط به آن، از مفاهیم اساسی زنده گی دموکراتیک به شمار می رود .

شهروندان از حیث حقوق وتکالیف با هم برابر اند .

دردموکراسی های باستانی یونان وروم نیز شأن شهروندی به معنی داشتن حقوق وتکالیف یکسان در نزد قانون و مشارکت در امور سیاسی وعمومی جامعه بود.

حق حکومت کردن وتکلیف اطاعت از حکومت هر دو جز شأن شهروندی بود ؛ با این حال در آتن شأن شهروندی تنها به مرد های آزاد ،محدود می شد و برده گان از شمار شهروندان بیرون بودند .

در امپراطوری روم باستان شأن شهروندی به عامه مردم ومردمان سر زمین های مغلوب نیز بسط داده شد .

بعد ها مفهوم شهروندی در ایتالیای عصر رنسانس احیا شد .

به نظر متفکران دوران رنسانس انسانیت فرد تنها به عنوان شهروند جامعه آزاد وخود مختار تحقق می یابد .

مفهوم شهروندی در انقلاب فرانسه به نهایت شکوفایی خود رسید ودر اعلامیه حقوق انسان وشهروند سال 1789 بروز کامل یافت .

ژان ژاک روسو مفهوم دقیق شهروندی را به شیوه ای ایده آلیستی در ترجیع خیر وصلاح عمومی بر منافع خصوصی تعریف میکرد.

شهروند واقعی کسی است که بتواند مصلحت عموم را اراده کند ،یعنی دارای ارادهعمومی و فضیلت مدنی باشد .

اما در قرن نوزدهم چنین رابطه ای میان مفهوم شهروندی ومصلحت عمومی از میان رفت وشهر وندان به عنوان افرادی تلقی شدند که اساساًدارای اختلاف منافع ودر تعقیب خیر وصلاح خویش اند بنا براین شأن شهروندی در عصر مدرن لازمه تأمین رفاه فردی تلقی شد ،نه مصلحت عمومی واجتماعی .

شأن شهروندی به مفهوم برخورداری از حقوق عمده ای چون آزادی بیان ،برابری در نزد قانون حق اجتماع وغیره بدون توجه به وضع طبقاتی ،جنسی نژادی وغیره ،مفهوم رایج شهروندی در قرن نوزدهم بود.

اما در قرن بیستم ظهور مفهوم حقوق اجتماعی مضمون شهروندی را گسترش بیشتری داد.

منظور از حقوق اجتماعی بر خورداری از خدمات اجتماعی ،صحی ،آموزشی ،تأمین اجتماعی وغیره است .

بدین سان مفهوم شهروندی دیگر خصلت صرفاًحقوقی وسیاسی ندارد،بلکه مضمون اجتماعی واقتصادی نیز یافته وبدین سان تعارضات اساسی میان سرمایه داری وشأن شهروندان که اغلب مایهء نگرانی طرفداران دموکراسی بوده ، تا اندازه ای کاهش پیدا کرده است .

برخی نویسنده گان متأخر که به عنوان هوا داران اصالت جماعت نامیده شده اند،بر خصلت فرد گرایانه ومنفعت طلبانهء مفهوم شهروندی مُدرن ایراداتی وارد کرده اند،زیرا به نظر آنها چنین مفهومی به نفی اندیشه مصلحت عمومی وفضیلت مدنی به معنی رایج در اندیشه اولیهء دموکراسی (مثلاًرسو )می انجامد .

از دید گاه لیبرال ها ،مفهوم شهروندی عبارت است از توانایی افراد در تشکیل وتعقیب برداشت خود شان از مفهوم خیر مصلحت با رعایت احترام برای برداشت دیگران از آن مفهوم .

پس مفهوم خیر عمومی به معنای کلاسیک از بحث خارج است .

اما از نظر طرفداران اصالت جماعت مفهوم خیر عمومی به طور اساسی مقدم بر بر داشت افراد از منافع وامیال خود شان است وشهروند ی نیز اساساً به معنی توانایی برای شخص ورعایت خیر همگانی است .

از سوی دیگر لیبرال ها بر آنند که تصور خیر وصلاح عمومی، دارای مضامین وعناصر توتالیتری است ودمو کراسی به معنای کثرت گرایی،با چنین تصوری سازش ندارد.

در واقع جوامع سنتی وما قبل دموکراتیک هم مبتنی بر چنان اندیشه ای از مصلحت عمومی بودند که در قالب مفاهیمی چون هویت دینی،ظاهر می شد .

پس تأکید بر ضرورت توجه شهروندان به خیر وصلاح عمومی با اندیشه آزادی تباین دارد .

جامعه دموکراتیک مُدرن را نمی توان بر پایه برداشت واحدی از خیر وصلاح عمومی سامان داد .

چنین برداشتی با مفهوم فرد در اندیشه دموکراتیک اساساًمغایرت دارد .

از این رومفهوم شهروندی به معنای کلاسیک با مفهوم فردیت در لیبرالیسم تعارض پیدا میکند .

مفهوم شهروندی مُدرن امروزه از جهات دیگری نیز مورد تعرض قرار گرفته است .

تشدید هویت های قومی وملی در درون چارچوب دولت های ملی ،هویت فرد به عنوان شهروند جامعه دموکراتیک را تحت الشعاع قرار می دهد همچنین ظهور گرایش های نِئولیبرالی ،با نفی عناصر اجتماعی ،اقتصادی شهروندی بار دیگر آ ن را به مفهومی صرفاًحقوقی تقلیل می دهد .

به علاوه جهانی شدن روابط اقتصادی واجتماعی ومحدودیت فزایندهدولت های ملی در حوزه های مختلف ضرورت تجدید نظر در مفهوم رایج شهروندی به ویژه بر حسب مفهوم حقوق بشر به طور کلی راایجاب می کند .

البته حقوق شهروند در هر کشوری مطابق قوانین نافده آن کشور تعیین میگردد.

واضح است که اصول شهروندی در همه کشور هایکسان است ،اما شکل و چگونگی وروش تحقق آن، متناسب با ظرفیتهای متفاوت فرهنگی و اخلاقی واقتصادی در جوامع گوناگون یکسان نیست.

مثلاً هیچ کشوری نمیتواند برده فروشی را قانونی سازد و یا آزادی را مطلقاً محکوم نماید.

در عین حال ما نمیتوانیم عین قوانین درتمام کشور ها را یکسان به اجرا در آریم.

بگونهء مثال آزادی مذهبی در قوانین کشور های غیر اسلامی عمدتاًکشور های غربی بسیار صراحت دارد.

شهروندان کشور های یاد شده میتوانند به بسیار ساده گی مذهب و یا دین خود را تغییر بدهند در حالی که در قوانین اسلامی این تغییر نا ممکن می باشد.

ازدواج زن با افراد غیر دین در کشور ما اجازه داده نشده است غیر از این ازدواج زن مسلمان با غیر مسلمان از نظر شریعت اسلامی ممنوع است؛ اما مردان می توانند با زنان اهل کتاب ازدواج کنند.

در حالی که در کشورهای غربی این یک امر پذیرفته شده ومدنی به حساب می آید.

با این حال بر بنیاد موارد یادشده نمی توان اصول ومبانی شهروندی را کنار گذاشت؛ زیرا پاره یی از حقوق شهروندی جنبه بین المللی دارد و شامل حقوق بین المللی می گردد.

حقوق شهروندان افغانستان در قانون اساسی و سایر قوانین کشور تشریح و توضیح گردیده است.

جامعه مدنی یک نظام قانونمند بوده و آموزش قوانین را در سر خط کار خود قرار داده است.

البته منظور آن قانونی نیست که از بالا به صورت فرمانی صادر می شود؛ بلکه هدف از قانونی است که شهروندان در تدوین وتصویب آن نقش محوری داشته و بر خاسته از اراده وخواست آن ها باشد.


کلید واژه ها: حقوق - جامعه - قانون - اجتماعی - مردم - سیاسی - انقلاب فرانسه - نظام - انسان - حکومت - آزاد - باستانی - فرانسه - مفهومی - یونان - قبیله - روابط - متکی - زنده - مدنی - زمین - هایی

آخرین اخبار سرویس:
یادداشت/ ید الله جوانی چگونه می توان از منازعات سیاسی گره گشایی کرد؟

در واکنش به سخنان علی اکبر ولایتی واشنگتن: آمریکا به دعوت بغداد در عراق حضور نظامی دارد

مهدی صبوری پور، کیمیا کبریتی جایگاه سیاست گذاری قضایی و قانون برنامه ششم توسعه

وزیر خارجه اسپانیا وارد تهران شد

دکترین شخص ثالث در تحقیقات کیفری سایبری - بخش دوم و پایانی فن آوری های نوین و تحول موضوعات تفتیش

علی شجاعیان ,محمد آدینه وند ,مریم آزادبخت ,نورا عبیات شناسایی و پهنه بندی کانون های وقوع جرم(سرقت مسلحانه)

یادداشت/ سیدمحمد حسینی کیمیای عدالت

لزوم آشنایی بیشتر با سبک زندگی حضرت زهرا (س) در جامعه

مصطفی فضائلی، موسی کرمی تأملی بر نسبت میان حمایت از اقلیت ها و صلح و امنیت منطقه ای در اسلام و حقوق بین الملل

مسئولان برای کاهش آلام و درد های خانواده های داغدار اهتمام داشته باشند

حجاب و پوشش نا متعارف خانم بازیگر در آلمان/عکس

شرط نمایندگان کارگری برای بازگشت به پای میز مذاکره

عبدالحسین خسروپناه، صالحه یزدانی فر نظام مدیریتی فقه و فرآیند سیاست گذاری و طرح ریزی

یادداشت/ جعفر قادری کلیدهای اقتصاد پویا

شمس الله سراج، حسن رهبر، سید یحیی یثربی نقد روش شناختی جایگاه دین در مقام داوری در روش شناسی فلسفه ملاصدرا

وزیر خارجه اسپانیا با هدف تقویت مبادلات تجاری وارد تهران شد

عکس/یک فروشگاه کتاب در شهر "یانگژو" چین

سورپرایز رییس جمهوری عراق برای همتای لبنانی اش!

سوره ای که بزرگترین هدیه خدواند در آن قرار دارد

طبس/تشییع نمادین حضرت زهرا (س)

سفر حجت الاسلام رییسی به خوزستان‎

چرا ام ابیها به دفاع علنی از ولایت پرداخت؟

ترامپ به مراتب شدیدتر از دیگر روسای جمهور با روسیه مقابله کرده است

دو تماس تلفنی با سرنشین هواپیمای یاسوج تهران تأیید شد + تصاویر

تحلیل علت حادثه در کمترین زمان ممکن/ هواپیما مدرن بود

هجوم به خانه فاطمه(س) توسط چه کسانی بود؟

یادداشت/ حسن کربلایی معجزه حضور مردم در راهپیمایی 22 بهمن

مراسم عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) برگزار شد

برای انتقال اجساد قربانیان هواپیمای یاسوج 2 روز زمان نیاز است

مسعود صفایی پور ,سعید امانپور ,فاطمه پیری بررسی عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی زنان در بوستان های شهری

محمد صالحی مازندرانی، حانیه ذاکری نیا پژوهش تطبیقی تشریفات اراده در ایقاع در حقوق اسلام و غرب

قفل درب خانه حضرت زهرا (س)+ عکس

یادداشت/ مهدی محمدی پروژه تخریب ایران و زمان تصمیم بزرگ

زبان تاتاری در مساجد روسیه آموزش داده می شود

سیدعلی حسینی نیشابوری، بهنام طالبی طادی درآمدی بر فراگردها و مبادی تصدیقیه نظام سازی فقهی

مریم مختاری، محمدصادق رجایی بازنمایی زنان در تبلیغات تجاری نشریات به عنوان بستری برای شکل گیری هویت آنان

شور زهرایی در شام شهادت فاطمی

علیرضا آل بویه، علی اکبر شاملی اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب های اخلاقی آن

تأملی در ارادت و محبت شاعران اهل سنت کشورهای همسایه به امامان معصوم(علیهم السلام) - بخش دوم و پایانی مسلم اول شه مردان علی

اقدام برخی کشورها مشروعیت سازمان ملل را به خطر انداخته است

فرج الله میرعرب درآمدی بر تبیین نقش بنیادین خانواده در وفاق اجتماعی با نگاهی قرآنی

این شخص خون 5 شهید ناجا را نمی بیند! +عکس

حمایت ترامپ از رقیب سابق

خانم بازیگر با لباس عروس در کنار بازیگران مشهور طنز/عکس

حامد مینایی، محمد حسنی، ابوالفضل قاسم زاده علیشاهی، زهرا حیدری زاده بررسی رابطه علی بین اخلاق کار اسلامی و خلاقیت، با توجه به اثرات میانجی توانمندسازی روان شناختی و احساس انرژی

نماینده ایران در سازمان ملل: برجام الگوی موفق دیپلماسی صبورانه است

برگزاری مراسم سوگواری شهادت فاطمه زهرا (س) در مسکو

آخوندی مغرور است!

فیلم/ صحبت های افخمی در مورد «به وقت شام»

مولاوردی در زنجان: پیش نویس برنامه اقدام ملی حقوق شهروندی در دست تهیه است

شناسایی شهید مفقودالاثر عبدالرضا حیدری پس از 29 سال گمنامی

استاندار ایلام:صحبت های برخی تریبون داران، موجب مضحکه دشمن می شود

تصاویر| سیل در روستاهای سلماس

روستاییان 60 ساله با 10 سال سابقه بیمه بازنشسته می شوند

حسین سیمایی صراف، ابراهیم عبدی پور، جواد معتمدی هدف و منبع رویکرد تفسیری فقه اسلامی در قیاس با تفسیر کارگردگرا

بررسی برنامه یکپارچه مدیریت پایدار منابع آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در دفتر فائو

دواعش پشت نقاب دراویش می آیند/ مسایل شک برانگیر خیابان پاسداران

روزنامه استخدامی استان خراسان رضوی و شهر مشهد | چهارشنبه 2 اسفند 96

شمیم انقلاب در دنیا پیچید/ طنین« لبیک یا خمینی» در کشورهای جهان

پوشش و تیپ عجیب و غریب خانم بازیگر که تا حالا ندیده اید/عکس

علی اصغر فیروزجاییان، محمود شارع پور، نازنین فرزام بررسی جامعه شناختی تأثیر سرمایه فرهنگی بر ارتباطات بین فردی با تأکید بر مدارای اجتماعی

کسانی که مودت و محبت اهل بیت(ع) را نداشته باشند ظالم اند

تصاویر/ مراسم عزاداری حضرت فاطمه(س) با سخنرانی تولیت آستان قدس رضوی در اهواز

دغدغه اصلی حضرت فاطمه(س) برقراری جامعه توحیدی بود / انقلاب اسلامی پدید آورده تمدن نوین اسلامی است

علی وحیدی فردوسی، محسن الویری تحلیل کارکرد ارتباطی رجزهای یاران امام حسین(ع) در قیام عاشورا

تأملی در ابراز مودت و دوستی عبدالرحمان جامی به اهل بیت پیامبر(ص) - بخش دوم و پایانی ارادت جامی به حضرت علی بن موسی الرضا

خوشرو : آمریکا به تحریم معتاد شده است

ایران اسلامی در سوگ «بانوی بی نشان» گریست

استشمام بوی شهیدان در 6 نقطه از خوزستان

احمد شاکرنژاد الهیات معنویت؟ معنویت پست مدرن و امکان سنجی استخراج نظام اعتقادی

پیام تسلیت استاندار به مناسبت سقوط هواپیمای تهران - یاسوج

74 ضربه شلاق برای یک قصاب مجازات توهین به مامور دام پزشکی

کسی حق مخالفت با پروژه انتقال آب بن - بروجن را ندارد

آماده باش راهداران در محورهای ارتباطی چهارمحال و بختیاری

پایش سلامت 7 هزار نفر در استان چهارمحال وبختیاری

قاسم سلیمی، مهدی محمدی، محمدجواد سلمانپور، جعفر ترک زاده، قدرت الله محمدی موردکاوی شایستگی های اخلاقی مدیران آموزش عالی به سوی یک چارچوب مفهومی

ارائه روش جدید تشخیص سن از روی چهره

ذیحسابی بنیاد مسکن استان بوشهر مقام آورد

دفاع اصولگرایانه از نجفی

خیلی گناه میکنم، اما بلایی نازل نشد!

هیات 7 نفره فرانسوی وارد تهران شدند

تشییع نمادین حضرت زهرا (س) در طبس

پیام تسلیت رییس شورای شهر رشت در پی سانحه سقوط هواپیمای مسافربری

لزوم افزایش نظارت بر احداث ساختمان های دولتی عدم رعایت موازین فنی در بسیاری از ساختمان های دولتی گیلان

از شب های تاریک و روشن رشت تا درخواست یک نماینده مجلس برای برگزاری کلاس های اخلاق

افتتاح مرکز کنترل ترافیک رشت گامی به سوی توسعه رسانه ها انصاف را رعایت کنند

تبدیل شدن لاهیجان به یکی از قطب های درمانی استان گیلان

اجازه نمی دهیم ما را به جعبه سیاه واگذار کنید وزیر راه باید پاسخگو باشد

آغاز روز دوم جست وجوی لاشه هواپیمای تهران- یاسوج صعب العبور بودن منطقه و شرایط جوی موانع اصلی +عکس

توقف عملیات جست وجوی لاشه هواپیمای سقوط کرده ابهام در علت خاموش بودن سیستم مکان یاب هواپیما +اسامی مسافران و فیلم

اعلام سه روز عزای عمومی در کهگیلویه و بویراحمد

بنابر مشاهدات مردمی هواپیمای تهران-یاسوج دچار سانحه هوایی شده است خروج هواپیما با 60 مسافر و 6 خدمه از رادار

سید مجتبی واعظی، حمید مسعودی تاملی در کارآمدی تضمین های حاکمیت قانون در قوه مجریه ایران و انگلستان

سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل عنوان کرد دولت آمریکا به اعمال تحریم معتاد شده/برجام برای هیچ یک از طرفین، توافق ایده آلی نبود

برگزاری اولین همایش ملی قلم، اقوام، آرام در گچساران

اجرای شبکه برق خیابان شهید بلادیان دوگنبدان برعهده شهرداری است پیمانکار از اجرای پروژه خودداری می کند

آیین خاکسپاری شهید گمنام در آموزشکده خواهران یاسوج 30 بهمن برگزار می شود

صحبت های فرمانده پلیس تهران با نماینده دراویش

استوری پرستو صالحی بعد از برد امشب استقلال برابر الهلال

شهدای گمنام برترین حامی ولایت بودند / انقلاب اسلامی تجلی فکری حضرت زهرا(س) است

شهروند و جای گاه آن در نظام های مردم سالار

شهروند و جای گاه آن در نظام های مردم سالار