مطالب مرتبط:
متفکری که نظام سازی اسلامی را پایه گذاشت ولی در رادار انقلابی ها نیامد/ چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟
سکته قلبی بیشترین علت فوت پایتخت نشینان/منطقه 4 در صدر تعداد متوفیات تهران
نظر امام موسی صدر درباره چراییِ قتل دکتر شریعتی
65.6 میلیون بی خانمان در جهان/ چه کشورهای در صدر هستند؟
نظر امام موسی صدر درباره چراییِ قتل دکتر شریعتی
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 خرداد 1396 ساعت 22:022017-06-19سياسي

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟


شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت.

- دولت بهار: شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازدولت بهار به نقل از تسنیم، پانزدهمین شب برنامه راز به نام شهید محمدباقر صدر بروی آنتن رفت.

حجج اسلام سیدامید موذنی و سعید بهمنی مهمانان نادر طالب زاده در این برنامه بودند.

موضوع هم نظام فکری و اندیشه ای شهید صدر بود.

حرف هایی زده شد که سال ها بود از تلویزیون این گونه نشنیده بودیم.

شهید صدر در این برنامه یک قرین معنوی دیگر هم داشت.

در فرازهایی از بحث یادی از استاد علی صفایی حایری به تکریم شد.

متن مشروح این برنامه را در ادامه می خوانید: طالب ­زاده: افتخار دارم در مورد موضوعِ بسیار مهمی و جذابی امشب صحبت بکنیم.

در خدمت دو نفر از علما هستیم، آقای موذنی و آقای بهمنی.

چرا آقای موذنی ما امروز باید در مورد شهید صدر صحبت کنیم؟ برنامه راز به مسائل خیلی خاص می­ پردازد.

بعضی ممکن است تعجب کنند چرا شهید صدر که سالها پیش شهید شد و ردّ او هم کم دیده می­شود و فقط یک اتوبانی به نام او داریم کم دیده می­شود؟ موذنی: به همان میزانی که ما به سوالِ چرا به اندیشه صحیح، مستقیم و ناب احتیاج داریم، پاسخ می­دهیم به همان میزان هم به سوالِ چرا به شهید صدر نیاز داریم، پاسخ می­دهیم.

اگر وضعیت امروز جامعه و وضعیت دنیای اسلام را وضعیتی می­دانیم که در ساحت اندیشه پیش از هر چیز دیگری نیازمند است که فکر نو تولید کند، فکری که مسائل امروز جهان را درک کند، برای سوالات امروز جهان پاسخ داشته شود، اگر به اندیشه ­ای نیاز دارد که جامع باشد و بتواند انسان را با همه ساحت­ هایش ببیند، به شخصیت ­هایی مانند شهید صدر نیاز پیدا می­ کنیم.

شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی که بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت، یعنی شهید صدر در عمیق­ترین لایه­ های فکرِ اسلامی، اندیشه­ ورزی کرده و در عین حال این اندیشه ­ورزی عمیق، ناب و خالص اسلامی، برکنار از تحولات و پیشرفت­های روز جهان نیست.

این اندیشه­ ورزی، اندویشه ­ورزیِ جامانده در تاریخ نیست.

اندیشه­ ورزی­ای است که به امروز بشر رسیده است و علاوه بر اینکه عمیق و ریشه­ دار در اسلام است و از اصالت آن ذره­ای کم نشده است، یعنی این فکر و اندیشه هیچ خلطی با سایر اندیشه­ های غیراسلامی نداشته در عین حال مالِ انسان امروز است، مساله و نیازهای امروز او را دیده است.

طالب­ زاده: چقدر جلوتر از زمانش بود؟ موذنی: این یک فصل جدیدی است.

حالا اینکه چقدر جلوتر از زمانش بود، شهید صدر 60 سال پیش فلسفتنا و اقتصادنا می ­نویسند در 25 سالگی.

هر کدام در 10 ماه .

در حالی که ما هنوز که هنوز نتوانستیم مانند اقتصادنا کتابی داشته باشیم و دردناک­تر بگویم هنوز که هنوز است ما اقتصادنا را نمی­خوانیم.

یعنی اقتصادنا در خیلی از کشورهای دنیا کتاب درسی است یا کتاب مطالعات جدی دانشگاه­ها است اما ما هنوز سر اینکه رشته اقتصادِ اسلامی داشته باشیم یا نداشته باشیم، داریم دعوا می­کنیم! بعضی­ ها سر اینکه اصلاً اسلام اقتصاد دارد یا ندارد، دارند دعوا می­کنند و این نشان می­دهد کسی که 60 سال پیش باور داشته که اسلام دین همه حیات است و بعد بیاید برای این ادعا نظام ­سازی کند، فکرِ نظام­ند در حوزه اقتصاد و سیاست تولید کند و فکری که مورد پذیرش قرار بگیرد؛ در بسیاری از کشورها که معاند اندیشه شیعی محسوب می­شود اینقدر عظمت این فکر و اهمیت علمی این کتاب­ها و آثار جدی است که نتوانستند از این کتاب چشم پوشی کنند یا به عنوان متن درسی در سطح بالای علمی و یا به عنوان کتاب­های مطالعاتی مهم و متن منبع به آن توجه کردند و در جهان اسلام آنقدری که بنده دیدم و پژوهش کردم نمی ­توانیم کشوری از کشورهای اسلامی را نام ببریم که از 60 سال پیش تا به امروز بر سفره اندیشه ­های شهید صدر ننشسته باشد، چه در حوزه فلسفه، چه در حوزه اقتصاد و حوزه اقتصاد حوزه­ای است که شهید صدر بیشتر شناخته می­شود.

اما متاسفانه عرصه ­های دیگری است که شهید صدر هنوز با آنها شناخته نیست مانند تفسیر که رویکردی که شهید صدر در این حوزه، این نوآوری که شهید صدر حوزه تفسیر داشته است، اگرچه متاسفانه باز هم این در جهان خارج از فضای جمهوری اسلامی ایران زودتر کشف شده است! یعنی خیلی از اندیشمندان عرب زودتر به شهید صدر رسیدند و خودشان را مدیون شهید صدر می­دانند در رویکرد تفسیری و مدعی هستند ما داریم فکر او را ادامه می­دهیم.

چه اقتصاد، چه فلسفه و چه تفسیر و چه عرصه­ های دیگر.

این برای 60 سال پیش است تا سال 58 شمسی که ایشان شهید می­ شود، آخرین دستاوردهای فکری ایشان عرضه می­ شود و همیشه جلوتر از زمان، اولین پیش­نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را ـ غیر از پیش­نویسی که در فرانسه تهیه شده بود.

شهید صدر می­ نویسد و یکی از متن­هایی که مورد توجه قرار گرفته بود بنا بر بعضی گزارش­ها در تدوین قانون اساسی، همین پیش­نویسی است که شهید صدر نوشته است.

الان هم اگر کسی آن پیش­نویس را مطابقت بدهد با متن فعلی قانون اساسی در بسیاری از اصولش مشترک است، در نظریه اساسی­ اش که نظریه مردم­سالاری دینی است کاملاً منطبق است و شهید صدر با یک فکر بسیار ستودنی یعنی واقعاً از ابعاد مختلف چه از حیث عمق قرآنی و اسلامی ­اش و چه از حیث رفع نیازهای یک حکومت به معنای واقعی، چه از نگاهِ اینکه سازمان­ها و ساختارهای مختلفی که نیازمند این است که حکومت را پیش ببرد، در نظر گرفتن همه این جوانب واقعاً در حالی که شهید صدر در مدت خیلی کوتاهی این را نوشته است، در 15 فروردین سال 57 یعنی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی این پیش ­نویس را نوشته است.

اما می­ بینید بسیار جامع است و با آن چیزی که امروز هم در قانون اساسی جمهوری اسلامی است، بسیار مشابهت دارد.

من اگر بخواهم مطلب را خلاصه بگویم این است که میزانِ نیاز ما به اندیشه ناب اسلامی هر چقدر بیشتر باشد ما به کسانی مانند شهید صدر و به طور خاص به خودش شهید صدر نیازمند می­شویم.

چون او آمده و محصول به ما داده است و صرفاً فقط ادعا نیست، او تمام حرفهای خوبی که ما داشتیم تبدیل کرده است به یک محصول قابل ارزیابی، محصولی که نه تنها در سطح کتاب قابل ارزیابی است چون پیاده شده مثلاً فکر بانکداری شهید صدر در دنیا و در خیلی از کشورها پیاده شده است.

واقعیت بیرونی آن هم قابل ارزیابی است و لذا شهید صدر یک گام بسیار مهم است و یک مرحله است برای اینکه ما بخواهیم برگردیم و در حوزه اندیشه گام ­های بعدی را ادامه بدهیم و به سمت مسیری که باید پیش برویم.

طالب ­زاده: آقای بهمنی را که 20 سال در این حوزه کار می­ کنند را معرفی بکنید.

موذنی: آقای بهمنی یکی از شخصیت­های قرآنی کشور هستند که از مسیر قرآن با شهید صدر پیوند خوردند.

ایشان حدود 20 سال در مساله روش ­شناسیِ تفسیر و بحث­های مرتبط با روش­ شناسی کار می­ کردند، در ضمن بحث­ هایشان در حوزه اندیشمندان اسلامی پیگیر بودند که چه کسی از اندیشمندان اسلامی به روش پرداخته است.

به شهید صدر می ­رسند و حدود 8 سال متمرکز می ­شوند در همین 13 درسِ تفسیری شهید صدر که شهید صدر روش تفسیر موضوعی را آنجا ارائه می­کنند و بحث نظریه ­پردازی را و پژوهشی داشتند تحت عنوان مدلِ مفهومی نظریه ­پردازی قرآن­ بنیان که تبیین می­کند شهید صدر چگونه نظریه­ پردازی را آنجا شرح دادند.

طالب ­زاده: شما چگونه با شهید صدر آشنا شدید؟ بهمنی: لازم می­دانم یک مقدمه­ ای را بگویم درباره اینکه ما درباره شخصیت بزرگی داریم سخن می­گوییم و سخنان بنده در اندازه ظرفیت بنده است.

جای خیلی از فضلاء و علمایی که در این عرصه کار کردند در اینجا خالیست و آرزو دارم آنها در فرصت­های بعدی بیایند از کارهای شهید صدر، از الهاماتی که گرفتند و نظریاتی که پدید آوردند اینجا سخن بگویند.

نکته بعدی اینکه من واقعاً خدا را شاکرم که در عمر طلبگی و تحقیق خودم در ایستگاه این قله بلند اطراق کردم و در دامنه این قله بلند علمی به اندازه ظرفیتم خوشه ­چینی کردم.

عرصه مطالعاتی من گسترده نبوده و همه آن چیزی که شهید صدر کار کرده هم نبوده است.

بیشتر متمرکز بوده بر مطالعه قرآنی ایشان.

به طور خاص روش­شناسی ایشان برای نظریه­ پردازی و نمونه­ هایی که عملیاتی کرده است.

البته در این سطح متمرکز قریبِ سالهایی که فرمودند کار کردم.

از روز اول از آنها این ادراکات تفصیلی را نداشتم، جاذبه ­های شهید صدر بیش از همه در دهه 60 به وسیله مرحوم استاد ما حاج شیخ­علی صفایی بوجود آمد.

آن معرفت و نوعی عُلقه از طریق ایشان در من ایجاد شد.

طالب ­زاده: ایشان توجه ویژه­ای به شهید صدر داشتند و آن را به شاگردانشان منتقل می­ کردند.

بهمنی: آن سنت­ های تاریخی ایشان که در آن زمان منتشر شد و مباحث حلقات و اصول به تدریج داشت منتشر می ­شد، آشیخ علی­ آقا تعبیرش این بود که شهید صدر فو­ق ­العاده منظم است.

مطالبی را که می­ گویند ساختار یافته است.

هم فهمش ساده است و هم نقد و تکمیلش ساده است.

چون مشخص است این بسته معرفتی­ای که سامان می­دهد و به شما ارائه می­کند کاملاً ساختارمند و شکل دارد.

بی ­سروسامان و ناهمگون نیست.

بیش از همه بر نظمِ فکری شهید صدر که فوق­ العاده برای ما هم جذاب بود، افزون بر آن بر قدرتِ انتزاعیِ شهید صدر تاکید داشت که آن هم فوق ­العاده جذاب است.

خود آشیخ­علی آقا هم قدرت انتزاعی فوق­ العاده­ای در حد نبوغ داشت که می­توانست تمام مباحث بسیار پرحجم علوم را در چند کلمه خلاصه بکند.

بسیار معنی ­دار و فوق ­العاده پوشش­­ دهنده آن معنا.

این قدرت ذهنیِ انتزاعی در همه کس نیست، افراد بسیار خاصی اینگونه کلی و ماکرویی پدیده ­ها را تلقی می­ کنند و در هاضمه خودشان می­توانند به معنا تبدیل بکنند.

آن پیوند اصلی در جوانی به وسیله استاد ما ایجاد شد.

بعد از آن یک دوره فَترتی داشت.

چون متون شهید صدر یک مقدار عربی ­اش دشوار است.

عربی جدید ما در متون کلاسیک خودمان عربیِ نثر خاصی که به نوعی فارسی هم است، مانوس هستیم نه عربیِ جدید، آن دوره­ ها که گذشت یک مقدار تسلط ما بیشتر شد و من بیش از هر زمان دیگری هم به روش­شناسی توجه کردم.

اساساً وقتی آن زمان تحلیل کردم مسئولیتی داشتم، به این نتیجه رسیدم که مطالعات روش شناسی یک آسیب در مطالعات راهبردی ما است.

بنابراین مطالعاتم را متمرکز کردم بر روش­شناسی.

در روش­شناسی هم متون مختلفی را دیدم و در نهایت دیدم تنها عالم طراز اول در مرجعیت که وارد روش­شناسی شده است و یک روش فوق­ العاده بلندی را با اهداف فوق ­العادهِ جهان شمول ترسیم کرده، مرحوم آسیدمحمد باقر صدر است.

لذا آن مطالعاتی هم که کرده بود و نوشته­ هایی که داشتم همه را کنار گذاشتم.

اول متمرکز شدم بر روش­شناسی ایشان که اول روش­ شناسی ایشان در فرجام عمر مبارکشان در آخرین حلقات درسی­ شان بوده و بعد دیگر فرصت باز تدوین و تدوین ندارند، در منزلشان زندانی می­­شوند و بعد به شهادت می ­رسند.

لذا این داده­ ها آخرین بیانات شهید صدر است که به نظر می­ رسد دیگر قله و حصیل و ثمرات عمر شریفشان است.

یک روش­شناسی و بعد یک نمونه عملی از آن روش، روش ایشان روشِ نظریه­ پردازی است که معروف است به تفسیر موضوعی اما تفسیر موضوعی شهید با همه تفسیر موضوع­ هایی که من مطالعه کردم از مصری­ ها، از کشورهای دیگر اسلام، از حجاز هر که درباره تفسیر موضوعی سخت می ­گوید آنی را که شهید صدر بیان می­ کند مراعات نمی­کند، یک مجموعه منسجمِ موضوعی از اطلاعات اما شهید صدر در نظریه­ پردازی که به ضرورتش رسیده و از جوانی هم این را دنبال کرده است.

یعنی از 25 سالگی فلسفتنا، اقتصادنا و نظریات دیگری را سامان دادند، شهید صدر به این نتیجه رسیدند که نظریه ­پردازی می­تواند آن جبهه فکر اسلامی را در مقابل رقبای بین­ المللی، رقبای بزرگ ایجاد کند.

در دوره معاصر ما دو رقیب بزرگ داریم.

یعنی رقبای سنتی ما با مذاهب اسلامی بوده، اما در دوره اخیر رقابت ما فراتر از مذاهب رفت، فراتر از ادیان ما، رقیبِ مکاتب جهانی شدیم، کسی که این ادراک کرد و برای این سطح رقابت به تفکر پرداخت به نظر می ­رسد در بین متفکران ما از انسجام بیشتری برخوردار است، شهید صدر است که آثارش هم این را نشان می­دهد.

لذا ایشان در دوره اخیر روش­ شناسی ایشان و به طور خاص فرموله کردن نظریه­ پردازی آن چیزی بوده که حوزه مطالعاتی بنده را به خودش اختصاص داده است.

طالب­ زاده: مقام معظم رهبری نکات جالبی را چند ماه پیش در مورد ایشان (شهید صدر) در یک جمعی بیان کردند.

در ادامه نکاتی که آقا فرمودند بعد از مدت­ها یک شخصیتی که فرمولی برای حل بعضی از مسائل بسیار مهم و اجرایی ما دارند.

ما الان مشکل اجرایی داریم.

اجرایی که مبتنی بر عقیده و ایده باشد و بتواند از خودش دفاع کند و کسی که متعلق به جهان اسلام است و همه متون هم به زبان عربی نوشته شده است و از اولین کسانی بودند که متوجه حقیقت اسلام هستند و آن جمله ­ای که ذوب در اسلام را و خودشان را هم ذوب در این مسیر می ­دیدند.

ما چقدر در همین تلویزیون بحثِ اصطلاح اقتصادمان که اقتصاد یک ملغم ه­ای از مطالب مختلفی است ولی الگوی آن را داشتیم و می­توانستیم از سالهای قبل مثلاً از 20 سال پیش روی این موضوع شروع کنیم به کار کردن ولی نخواستیم.

کشورهای دیگری هم که جمهوری اسلامی هم نبودند خیلی هم ادعا نداشتند ولی شروع کردند از همان زمان قدیم کار کردن و در این قسمتِ اقتصاد یک پیشرفت­های قابل توجهی هم نسبت به ما دارند.

اینکه ما باید عملیاتی وارد شویم و شهید صدر را دریابیم، کتاب اقتصادنا یا کتابی که راجع به ربا است و بانکداری بدون ربا که آقا اشاره می کنند.

یک دوره پاکستان از او خواسته بود و الان 4 دهه انقلاب جلو آمده و این فرمولِ اصلاحش را را کار کرده ولی ما او را در رادار نداریم و خیلی خیلی کمرنگ است و رسانه باید او را بزرگ کند تا دیده شود و درست شود.

موذنی: سوال، سوال کلانی است و باید ابعاد مختلفی بررسی شود و در سطح بنده نیست.

من نسبت به شخص شهید صدر عرض می­ کنم، شهید صدر چند کاربری ویژه برای امروز جمهوری اسلامی دارد.

یک سطح از این کاربری این هویتی است که شهید صدر می­تواند به سالکان مسیرِ اندیشه اسلامی بدهد.

ما امروز در سطح آغازگران مسیر اندیشه یک نوع بی­ هویتی شاید بشود گفت احساس می­کنیم آن باورِ عمیق به اینکه اسلام می­تواند در همه عرصه های حیاتی حضور داشته باشد و جامعه را مدیریت کنیم نمی­ بینیم.

شاید اندیشه­ اش را خیلی افراد قبول داشته باشند اما اینکه این شدنی است و این می­شود و این قابل عرضه است و ما می­توانیم با مکاتب دنیا در عرصه­ های مختلف رقابت کنیم و اسلام را پیروز کنیم، اسلام مهیمِنِ بر عرصه ­های مختلف زیستی باشد نه مکاتب دیگر، این در شهید صدر به شکل جدی جلوه پیدا کرده است و اگر کسی ارتباطات اندیشه­ ای با شهید صدر پیدا کند در سطوح ابتدایی اندیشه­ ورزی، این باور در او شکل می­ گیرد که این راه رفتنی است و راه شدنی است و این خیلی نکته مهمی است که می­تواند آینده علمی ما را تامین بکند، به هر حال نظریه ­پردازی، نظام­سازی، حل مشکلات کلان جامعه با سطوح پایین علم اتفاق نمی­ افتد.

در سطح­ های بالایی و توسط افرادِ خاصی باید این اندیشه ­ورزی­ ها اتفاق بیفتد که نیازمند یک غربال است به مرور در سطوح مختلف علمی عده ­ای پس از تلاش­های بسیار می­توانند به مرحله­ ای برسند که این مسائل را حل کنند.

این نیازمند این است که از همان ابتدا این هویت اتفاق بیفتد یعنی باور به این مسیر عمیقاً در جانِ دانش ­پژوهان ما که معتقدند حداقل به اسلام در همین سطوح ابتدایی جا بیفتد و ما شاهد این نباشیم که مثلاً دانشجوی مسلمان که دانشجوی حزب ­اللهی است توجه ­اش به مکاتب غیراسلامی خواه ناخواه بیشتر از مکتب اسلام و اندیشمندان اسلامی است، یعنی ما می ­بینیم بسیاری از شخصیت­ های غیراسلامی، لیبرال­ها و کمونیست بیشتر از شخصیت­های اسلامی دیده می شوند و خوانده می­شوند، من تعجب می­کنم زمانی که با بعضی از دوستان دانشگاه و حوزه صحبت می­کنیم به جرات می­توانم بگویم بالای 80 درصد از آثار شهید صدر اساساً خوانده نشده است یعنی حتی یک دانشجوی معتقدِ علاقمندی که می­داند شهید سیدمحمدباقر صدر کیست و به نبوغ و بزرگی او اعتقاد دارد واقعاً 80 درصد آثار او را اصلاً ندیده است.

بسیاری بحث ترجمه و بحث­ های دیگر را مطرح می­کنند.

اما این اتفاق نیفتاده، رجوع به شهید صدر و اینکه چنین شخصیتی داریم که توانسته در عرصه­ های مختلف، فلسفه، منطق الاسس المنطق الاستقراء کتابی است که اگر درست خوانده شود، فهم شود به تعبیر بعضی از اساتید عرب در جهان مصر او تعبیر می­ کند؛ می­ گوید رنسانس دوم اروپا را محقق می­کند.

سطح کتاب سطحی است که استاد دانشگاه می­تواند چنین تعبیری را راجع به او به کار ببرد.

یا تعابیر دیگری درباره شهید صدر که در بین اندیشمندان عرصه ­های مختلف علوم انسانی مشهور و معروف است.

یک کاربردی بسیار مهم بحث هویت ­بخشی است؛ یک نکته دیگر که الان به نظر من مهمترین کمک شهید صدر است به جامعه امروز ما، کمکی که از 60 سال پیش آغاز کرده است و سالها در سکوت بوده این امداد شهید صدر، بحث نظریه ­پردازی است.

شهید صدر برای تامین زیرساخت­ های اندیشه­ای جامعه اسلامی در سطوح مختلف کار روشی کرده است و به تعبیری روش پردازی کرده است در روش تولید نظریه، روش تولید نظام، روشِ استخراج قانون و روش تولید و ساخت نهاد را برای ما و جامعه اسلامی ارائه کرده با شیوه­ های معتبرِ استدلال در حوزه اسلامی.

یعنی شما نمی­ توانید به بحث­ های شهید صدر هیچ اشکالی فقاهتی بگیرید.

همه حرفهای شهید صدر در دایره اندیشه اسلامی است.

یعنی در افکار و اندیشه­ های شهید صدر هرگز بوی التقاط نیست.

شهید صدر از ابتدایی ­ترین و ریشه­ ای­ ترین مرحله که نظریه­ پردازی است تا آخرین مرحله در جامعه اسلامی که تدوین قانون، گزاره­ های جزیی رفتاری در سطح جامعه و نهاد، یعنی سازمان­هایی که می­خواهند کار جامعه اسلامی را پیش ببرند، شهید صدر برای اینها نمونه داده است، یعنی از فکر مبنایی تا نمونه، تا مصداق در مدل­های مختلف، مثلاً در نظریه­­ های سیاسی، شهید صدر نظریه استخلاف را دارد که امروز چیزی است هم­ مرز و شبیه مردم­سالاری دینی.

در اقتصاد، نظام اقتصاد اسلامی را طراحی کرده است با ستون­های اصلی و روش ساختِ نظام را که امروز یکی از مهمترین مسائل ماست.

در قانون، روش قانون­ پردازی که ما چگونه بتوانیم در ذیل این نظام اقتصادی اسلام قانون­هایی را وضع کنیم که ما را به اهداف اسلامی برساند و نهاد، نمونه بانک را شهید صدر یک نمونه را در فضای غیراسلامی و اصولی را برای استخراج تدوین یا ساخت نمونه الگو یا نهاد اجرایی جامعه اسلامی در حوزه بانک و در مواردی دیگر بعضی­ از آنها تدوین شده است و بعضی از آنها ایده­های کلی بوده شهید صدر ارائه کرده است.

اگر ما بیاییم سراغ این میراث گرانبهاء، اندیشه­ ها و آثار شهید صدر می­ توانیم در سطوح مختلف کار را شروع کنیم، واقعاً یک جاهایی ما باید کار از نقطه ­ای که شهید رسانده تازه شروع کنیم.

هنوز نتوانسته ­ایم به شهید صدر برسیم و شهید صدر را ادامه بدهیم، اگر این میراث را دریابیم، مسیرِ رسیدن به یک جامعه طراز اسلامی البته در عصر غیبت این فراهم می­شود و گام­های بلندی در این مسیر برداشته خواهد شد.

بهمنی: آگاهی من محدود است و صرفاً در حوزه روش ­شناسی و نظریه­ پردازی است البته این می­تواند یک فرهنگ و سرچشمه­ ای باشد برای ورود به مطالب، من جا دارد یک یادآوری بکنم از استادم رضوان ­الله علیه، ایشان در یک مطلب دیگری که آقای موذنی هم اشاره فرمودند در شهید صدر مشترک بود.

که با معرف تفصیلی من با شهید صدر این را بیشتر می­فهمم، آن زمان من وجدان می­ کردم در معاشرت با آقای صفایی، یک استغنایی را نسبت به اسلام القاء می­کرد.

حس ما این بود که با داشتن قرآن و با داشتن این میراثی که از اهل­بیت به ما رسیده است، ما دیگر به چیزی نیاز نداریم، مبانی اساسی و همه چیز اینجا است، اینها شاید تبیین آکادمیک نشده بود، اما الان چون ارتکاز ذهن دارم این را بداعتاً می گویم، شاید ادراک شهودی ایشان بود، این در کتاب­های آشیخ­ علی آقا هم موج می­زند، این شیدایی و این شیفتگی به این داده­ ها، لذا ایشان خیلی از اصطلاحات آکادمیک استفاده نمی­کند.

مستقیم از داده­ های آیات و روایات حتی نثر فارسی هم که می­ نویسد، شما ردِ آیات و روایات را در این نثر می­ بینید.

این احساس را آثار شهید صدر و تاکیدات شهید صدر هم به ما القا می­کند.

احساس می­کنید شهید صدر به یک منبعِ نورانی و علمی بزرگی وصل است و هر آنچه را که می­خواهد می­تواند از این منبع بیرون بیارود.

قبل از اینکه من بیان آکادمیک داشته باشم برای این، البته خود این حس قیمتی دارد، کسانی که با ما بودند و در آن فضا بودند حس کردند استاد وقتی چنین حالت استغنایی دارد از یافته­ های دینی خودش، چه حس نیرومندی را به شاگردانش منتقل می­کند.

نکته­ ای که شما فرمودید چرا شهید صدر در رادار نیست و او را ادارک نمی ­کنیم؟ لازم است از منظر خودم بگویم، ما برخی از بزرگان خودمان را و این وجودهای بسیار گرانقیمت که در مثلاً سده­ها و قرن­ها آدم­ هایی اینگونه بزرگ پدید می ­آیند، یک آفتی که داریم البته از جهاتی هم خوب است، بیشتر ستایش می­کنیم تا تبیین بکنیم.

بیش از اینکه ما شهید صدر را تبیین کنیم که آغاز و انجام تفکرش چیست و چه مساله ای را دارد حل می­کند، او را ستایش می­کنیم.

البته این قابل تعمیم است نسبت به معانی مقدس دیگر هم ما معمولاً اینطوری رفتار می­کنیم.

چون ستایش آسان تر است، من نفی­اش نمی­کنم، بزرگان و افراد قیمتی را باید ستود.

چون ستودنی هستند اما ستایش باید با تبیین یک موازنه­ای داشته باشد.

طالب­ زاده: یعنی باید وارد عمل شویم! بهمنی: بله مرادم از تبیین این است که ما وقتی میراث علمی آن را شناختیم می­دانیم این پرچم را کجا برافراشته و چگونه برده، احیاناً تکمیلش کنیم، نقدش کنیم و بعد از آن عبور کنیم.

چون او فرزند زمان خودش است.

با همه بزرگی ­اش او مجرای یک رزقی بوده برای جامعه خودش، معمولاً بزرگان اینگونه هستند از مجاری این بزرگان به جامعه یک افاضاتی می­شود، مانند حضرت امام، ایشان با نظریه ولایت­ فقیه و نظامی که بر آن اساس طراحی کرد و حرکتی که کرد، یک نظامِ 2500 ساله را از هم پاشید و نظام نویی را به پا کرد، ما که تنفس می­کنیم در این فضا، این رزقی است که از مجرای وجودی آن بزرگ گویی به ما داده شد، بزرگان اینگونه هستند.

مانند شهید صدر که اشاره فرمودید نیاز عصر ما به ایشان است، این بزرگان به لحاظ آن ذکاوت و نوری که خدا به ایشان می­دهد گویی فراتر از زمان هستند، ظرفیتی در وجود آنهاست که انگار کل زمان را می­توانند ادراک کنند، جای خودشان را در تاریخ مشخص می­کنند که در کجای تاریخ ایستادند؛ و برای چه عمقی از تاریخ تفکر می ­کنند.

این را می­خواهم تبیین کنم این تا اینجا ستایش است، برای شما روشن کنم شهید صدر چطور اینگونه است؟ شما را ارجاع می ­دهم به چند مفهوم که ما بعد از انقلاب با اینها در محیط آکادمیک و علمی ما حتی محیط عمومی بحث شده و شنیدند، در دهه اول انقلاب ما در محیط­ های علمی متوجه شدیم آموزه­ ها مطابق اسلام نیست گاهی تناقض دارد، گاهی در تضاد است، گاهی اهداف ما را تعیین نمی­کند، آن مساله انقلاب فرهنگی پیش آمد در آن دهه بحثی به نام اسلام­سازی معرفت رواج پیدا کرد، چالش آکادمیک و دانشمندان ما شد، بزرگان ما در قم دفتر همکاری حوزه و دانشگاه تاسیس کردند، حتی موسسه در راه حق اهدافشان این بود، اسلامی ­سازی علوم که در کشورهای عربی که پیش از ما آغاز شده بود حدود 1 دهه کمتر یا بیشتر در مصر و عراق و کشورهای دیگر که البته پایگاه فکری اینها را در اروپا سازمان­هایی تشکیل دادند و به آن می­پرداختند، به آن اسلامی­سازی معرفت می­گفتند، در منطقه غرب آسیا بود، شمال آفریقا و جنوب آسیا متفکرانی بودند به این پرداختند.

اسلامی­ سازی معرفت یا اسلامی­ سازی علوم مساله ما در دهه اول از آغاز انقلاب تا اواخر دهه 60، بعد بزرگان ما سخنانی گفتند، مطالبی را تنقی کردند از این عبور کردیم مقیدش کردیم، یک مفهوم دیگر در ادبیات ما آمد به نام اسلامی سازی علوم انسانی، علوم انسانی مقید شد همه علوم نشد، این روشنتر بود، قابل دفاع بود، اگر ما راجع به فیزیک و شیمی نظریه ممکن است نداشته باشیم اما راجع به علوم انسانی که انسان و رفتار انسان است باید سخن بگوییم، درباره این هم حدود یک دهه سخن گفته شد، این مفهوم هم بعد از مدتی که پردازش شد و نوشتند، درس دادند، کتاب و مقاله نوشتند به یک مفهوم دیگری رسیدیم به نام نظام ­ها، یعنی علوم انسانی مثلاً اقتصاد، سیاست یک علوم انسانی است، اینها تا نظامِ اندیشه شکل نگیرد این علوم پا نمی­ گیرند یک نظام می­خواهد، نظام گزاره ­ها، نظام معرفت­های توصیفی و دستوری این را شکل می­دهد و بعد از این باز دیدند نظام ­ها هم بدون یک گزاره مسلط که نظریه است، یک نظریه جهان شمول عام و فراگیر که بقیه گزاره­های علمی را پوشش بدهد و انگار سازماندهی بکند، نظام­سازی نمی­ شود، بعد منتقل شدیم به بحث نظریه ­پردازی که اینها آثارش هم است و در شکل نامه­ هایی از برخی فضلا و عالمان قم به مقام معظم رهبری شکل گرفت، درخواست کرسی ­های نظریه­ پردازی کردند، واحدهایی برای نظام­سازی در پژوهشکده­ ها شکل گرفت در دوره قبلی، این 4 دوره را طی کردیم وقتی رسیدیم به اینکه ما نیاز به نظریه داریم تا نظام را بسازیم، نظام­ ها علوم را شکل می­دهند، در حالی که می­ بینید شهید صدر کمتر از دو ماه از انقلاب گذشته است شروع کرده به روش ­سازی و نظریه­ پردازی، حال اینکه وقتی ما نظریه­ پردازی رسیدیم دیدیم ما برای نظریه­پردازی روش می­خواهیم و باید برویم رو­ش­ها را بسازیم.

از حیثِ عملی نگاه می­کنید 60 سال پیش شروع کرده است این تبین نشان می­دهد ما قریب 60 سال انگار از شهید صدر عقب هستیم.

شهید صدر در سن 25 سالگی با آن هوش و ذکاوت فرازمان خودش فهمید باید نظریه بسازد در مقابل رقیب و ما الان در دوره انگار پیشاصدری هستیم از صدر عبور نکردیم، اینکه می­گوییم صدر را تبیین کنیم متوازن با ستایشی که می­کنیم این است تبیین کنیم که این چه مسائلی را حل کرد، آن زمان بزرگان و دانشمندان ما پرچم را از این بزرگ بگیرند، چند گام جلوتر ببرند.

طالب ­زاده: بحث عملیاتی بودن و اینکه شهید صدر برای همه چیز فرمول داشت و یکی از فرمول­هایی که به نظر من جذاب بود فرمولی که برای مالیات از سرمایه ­هایی بود که در بانک ­ها گذاشته می­ شود چیز عجیبی است که شهید صدر آن زمان در بحث اقتصادنا می­گویند کسی که سرمایه دارد و در بانک می­گذارد و براساس آن دارد سودی می­ گیرد، کشور و دولت باید از آن سرمایه درصدی را مالیات بگیرد، این را تبیین کنید.

موذنی: نکته­ ای که در مورد شهید صدر وجود دارد این که شهید صدر خیلی وقت نداشته و کلاً 46 سال عمر کرده است و تا الان که پژوهشگاه شهید صدر آثار شهید صدر را جمع کرده است تا الان 21 جلد چاپ کردیم و حدود 6، 7 جلد دیگر از شهید صدر باقی مانده و همه هم در طراز نوآوری.

یعنی هیچ کدام آثار تکرار و جمع ­آوری اندیشه صرفاً نیست، همه در طرازِ واقعاً نوآوری است؛ همین مطلبی که فرمودید ایشان در کتاب الاسلام یقود الحیات که رساله­ هایی می نویسد برای انقلاب اسلامی یک مدلی می­ گوید بانک در جامعه اسلامی باید چه بکند و تبیین می­کند بانک در ساختار اسلامی به عنوان یک سازمانِ مالی باید بیاید اهداف اقتصاد اسلامی را پیاده بکند، اهدافی که صدر در اقتصاددانان شرح داده است، بعد ایشان در دو سه خط یک مثالی می­گوید توضیح می­دهد در واقع 5 گام در روشِ استخراج نظام از آیات و روایات را تبیین می­کند که ما چگونه می­ توانیم نظام اقتصادی و هر نظام دیگری را استخراج کنیم.

اصولی را آنجا می­ فرمایند بعد نمونه ­هایی را به عنوان قواعد استخراج ­شده از این اصول ذکر می­کنند، در چند خط است اما بنیان­ هایش در کتاب­های دیگر است که باید اندیشمندان اقتصاد به آن بپردازند.

آنجا مثال می­ زنند و می­ گویند بانک در جامعه اسلامی باید به گونه ­ای سازماندهی شود، طرح ­ریزی شود که پول را به وضعیت اصلی خودش برگرداند یعنی ابزاری برای معاملات و خرید و فروش، نه اینکه پول خودش یک جایگاه غیر از این پیدا کند که مفصل است و در مبانی معنایی پول بحث اقتصادی مفصلی باید روی آن شود.

بعد شهید صدر آنجا یک مثالی می ­آورد که البته همه این مثال­ها قابل نقد است یعنی اندیشمندان اقتصادی بیایند این حرف شهید صدر را بشنوند و رد کنند، نقد کنند و بحث کنند.

ایشان آنجا می­گوید یکی از راه­ هایی که می­تواند برای مهارِ پول ­بازی در بانک­ها به تعبیر بنده به کار گرفت این است که مالیات وضع شود برای پول­هایی که در بانک سرمایه ­گذاری می­شود و واقعیتِ مضاربه­ای و عقود شرعی اسلامی را ندارد، یعنی اینها نمی ­آید در جامعه اسلامی کار کند، مشارکت اتفاق نمی­افتد، صرفاً پولی است تضمین سودی وجود دارد و یکی از راه­ها این است که دولت بر اینها وضع مالیات کند تا این پول در بانک گذاشتن، پول پول­ساز نباشد، کار باشد که پول­ساز باشد یعنی آن هدفِ اصلی اسلام که تبیین اصلی اسلام است که نظام درست اقتصادی در جامعه است که محور کار است.

این یکی از سه خط کتاب شهید صدر است.

یعنی شهید صدر یک نمونه می­ گوید که اگر فهمیدیم جایگاه کار در اسلام، جایگاه پول در اسلام، اینها را از روش نظام­سازی که شهید صدر فرمودیم می­شود این نمونه را می­شود به عنوان یک طرح ارائه داد و به آن فکر کرد و موارد دیگری که ذکر می­کنند.

این همان نقطه ­ای است که من ذکر می­کنم شهید صدر از روش نظام­سازی تا جزیی­ ترین محصولی که می­شود از این گرفت برای ما یک نمونه آورده است یعنی ما یک نمونه قابل جراحی داریم این را اندیشمندان ما بحث کنند، امکان دارد بسیاری از بخش­های آن را نپذیرند و رد کنند و نقد کنند ولی این می ­شود یک مرحله برای کار.

استاد بهمنی فرمودند ما شخصیت­ های بزرگی داشتیم که نسبت به اسلام این حس استغنا را داشتند اما بسیاری از اینها نتوانستند این حسِ استغنا را عملیاتی کنند تا در واقعیت امروز ما دیده شود؛ اما شهید صدر این کار را کرده است.

یعنی شهید صدر می­گوید ما بسیار شنیدیم که قرآن کتاب حیات و زندگی است، ما چند بار دیدیم که قرآن چگونه کتاب زندگی است؟ شهید صدر در این 13 درس تفسیری ­اش ابتدا می­ آید همین را تبیین می­­کند چه می­ شود که قرآن کتاب زندگی شود؟ مدل­های مختلف تفسیر را ذکر می­کند می­گوید ما یک دوره تفسیر ترتیبی داشتیم.

می ­گفتیم آیه اول معنایش این است، آیه دوم، آیه سوم در این راستا از روش­های مختلف ادبی، عرفانی و روایی بهره می­ گرفتیم، یک دوره هم آمدیم تفسیر موضوعی کردیم، اما تفسیر موضوعی به این معنا که حولِ بعضی از عبارات مفاهیم را جمع کردیم، شهید صدر می­گوید اما زمانی قرآن وارد زندگی ما می­شود که مسائلِ بشر را به عنوان پرسش از قرآن، آن کسی که ذوب در قرآن شده است از قرآن بپرسد و در سطح نظریه، یعنی سطح مسائلِ کلان بشر، پاسخ بگیرد و اینها را برای حل مسائل بشر، وارد نظام­سازی و نهادسازی بکند.

یعنی شهید صدر آمده آن ادعا و آن حس و آن چیزی که ما آن را دوست داشتیم و نسبت به اسلام درک می­کردیم را عملیاتی کرده است که آقای بهمنی در کتابی که دارند آن را تبیین کردند، 9 فرآیند و 33 مولفه در روش نظریه ­پردازیِ قرآن بنیاد شهید صدر تبیین کردند.

بهمنی: شهید صدر تاکید دارند روش تفسیر موضوعی الزاماً اِلا و لابد باید منتج به نظریه شود و اِلا تفسیر موضوعی نیست و بعد تاکید دارد بر مسائل جهان شمول بشر در نظریه هم بالاترین سطح انتزاع را، چون نظریه 3 سطح دارد، خرد و متوسط و کلان، شهید صدر سطح کلان را هدف­گیری می­کند.

تعبیرش در آن نظریه این است که حقایق کبری به دست می­ آید، عین عبارت این است.

نکته دیگر اینکه ایشان کل­نگر است و به شدت از جزیی­ نگری پرهیز می­دهد، دانشمندان را توصیه می­کند دست از جزیی ­نگری برداند، جزیی­نگری در معرضِ التقاط است، ما در آغاز انقلاب درگیر سطحی از التقاط به نام مارکسیست­های اسلامی بودیم، امروز به سطحی از التقاط گرفتاریم که خودشان اِبا ندارند می­گویند ما لیبرالیسم های مسلمانیم، اینها برای جزیی­نگری است، برای احاطه نداشتن است، شهید صدر کل­نگر است نه کلی­نگر که نامفهوم باشد اما در ظرفیت وجودی عالم و نظریه می­گوید باید تمام آن ساختمان و سازه دین را ببینید و اجزایش را در درون آن، مشابهت اجزا نباید شما را فریب بدهد، باعث اغوای شما شود که اگر دیدید یک مشابهتی میان سوسیالیسم و اسلام است یا میانِ لیبرالیسم و اسلام است این ما را به ورطه التقاط نکشاند که ما امروز در دو دهه اخیر بخصوص شاهدیم بعضی­ها که انتظاری از آنها نمی­رود کاملاً مشهود است در چنبره این نوع التقاط گرفتار شدند.

طالب ­زاده: مساله سرمایه است ما یک سرمایه بزرگی داریم و توجه به شهید صدر و این گنجینه­ای که وجود دارد و توجه نکردن به الگوهایی که ایشان داده است و اینجا لازم است متوجه شوند باید از شهید صدر استفاده کرد و تبیین کرد و بعد به صورت عملی اینها را پیاده کرد.

برنامه تلویزیونی راز شبهای ماه مبارک رمضان شنبه تا چهارشنبه ساعت 23 از شبکه چهارم سیما پخش می شود.

این برنامه پس از سه سال وقفه به همت مرکز بسیج صدا و سیما به آنتن بازگشته است.


کلید واژه ها: اندیشه - شهید - اسلام - اسلامی - برنامه - امروز - نادر طالب زاده - هایی - جهان - فکری - بهمنی - میزان - نظام - طالب - زاده - دولت - تلویزیون - برکنار - جامعه - تولید - تاریخ - انسان - گزارش - سعید - نادر

آخرین اخبار سرویس:
نکته های هنگام خرید لباس

جایزه بنیاد موقوفات افشار به «ژیلبر لازار» رسید

نکته های مهم در انتخاب پوشت، جوراب و کمربند

اتهام معاون احمدی نژاد به روحانی و برادرش

بررسی پرونده سازمان اوقاف در کمیسیون اصل نود

شهادت بهشتی و یارانش نهال انقلاب را تنومند کرد

چگونه کودک را حرف شنو تربیت کنیم؟

حمله کیهان به دولت علی رغم تکذیب بازداشت خبرنگاران فارس از سوی محسنی اژه ای

موسوی لاری: مقابل رای مردم صف کشیده اند/هدف غایی این حمله ها اثرگذاری بر ترکیب کابینه روحانی است

راه های توسعه همکاری تهران و حراره بررسی شد

ترامپ به آمریکا خیانت کرده است

تازه ترین گزارش موسسه «رند» منتشر شد؛ نگرانی اندیشکده آمریکایی از قدرت موشکی ایران + دانلود

«نه» به فرافکنی و هوچی گری/صدای منتقدان را خاموش نکنید

غیرت اقتصادی و اشتغالی به چشم نمی خورد/متأسفانه مسئولان گوش به حرف نیستند

تصویر رویایی از یکی از مناظر کشور اتریش

هنرنمایی با درخت خشک شده/ عکس

واکنش فرماندار بندرگز به خبر درگیری حسن علیخانی با اراذل و اوباش + عکس

شعری «مطیعی» پرشور، حماسی، عدالتخواهانه و قابل دفاع بود

پاسخ روزنامه کیهان به توییت روحانی

آیا می شود برای کافر دعای خیر کرد؟

رفتارهای نابخردانه و ماجراجویانه آمریکا در سوریه مصداق بارز بازی با آتش است

تلگرام به روسیه اطلاعات می دهد

فراخوان چهاردهمین دوره مهارت افزایی مهدوی مربیان مهد و پیش دبستان

هنوز نگاه مان به مهدویت عاطفی و محدود است/جهان چگونه آماده ظهور می شود؟

گزارش تصویری/ سردشت امروز فریاد زد

آذربایجان غربی در 4 شاخص توسعه از میانگین کشوری در سطح پایین تری قرار دارد

اجرای طرح قرآنی «هر مدرسه علمیه یک پایگاه تبلیغی» در استان مرکزی

هدف تحریم های جدید آمریکا دو قطبی کردن ایران است

900 مدرسه اسلامی در 6 سال اخیر در مالزی تاسیس شده اند

بررسی برنامه اشتغال فراگیر در سال 96

اجرای مسابقه روزنامه دیواری "بحر کرم" در کرمانشاه

بهشتی ابتدا ترور شخصیتی، سپس در 7 تیر ترور جسمی شد

اعلام آمادگی زیمبابوه برای گسترش روابط اقتصادی و تجاری با ایران

عکسی از دو مجری که این روزها سوژه شبکه های اجتماعی هستند

شماره سی وششم ماهنامه قلک منتشر شد

همایش تئاتر خیابانی با محوریت قانون مداری و آموزه های دینی در کرمانشاه

چه کنسرت هایی در راه تالار وحدت و رودکی هستند؟

لو رفتن سوالات امتحانات نهایی در تهران و جنوب کشور

راه ارزیابی ثمرات ماه مبارک رمضان/ بازخوانی مسیر گذشته و آینده

ضرورت صراحت در ذکر مبانی اسلامی با توکل به خدا

از کلاس قرآن تا لبخند خدا

ولایت مداری؛ شهید بهشتی را بهشتی کرد

اصابت موشک به جولان هنگام حضور نتانیاهو

توییت حمید بقایی در پاسخ به توییت حسن روحانی/ بهشتی کجا و تو کجا!؟

حمید بقایی: آقای روحانی آن روزهایی که جیک جیک مستانتان بود یاد زمستان نبودید؟

آقای روحانی کجا برخوردهای شما با رفتارهای شهید بهشتی همخوانی و شباهت دارد؟!

معاون رییس جمهوری زیمبابوه:آماده گسترش روابط با ایران در حوزه های اقتصادی و تجاری هستیم

اگر نامزدتان 4 نشانه زیر را دارد در تصمیم تان تجدید نظر کنید!!

زندگی با فکری که مثبت است

قاطعیت قوه قضاییه زمینه ساز امنیت فراگیر در کشور است

به خودتان بد نگویید!

دومین روز دهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران،کرمان سرنای لرستان و دودوک آذربایجان طنین انداز فضای باز شب های کرمان شد

دیدار استاندار قم با آیت الله العظمی نوری همدانی

ذخیره سازی 25 میلیون اثرانگشت/ توسعه ثبت رسمی ضروری است

انتقاد یک روزنامه اصولگرا از شوخی های جنسی «خندوانه»

اژه ای: بازداشت دبیران خبرگزاری فارس صحت ندارد

حرکت بنیاد برکت برای توانمندسازی مناطق محروم در راستای اقتصاد مقاومتی

توییت رییس جمهور درباره شهیدبهشتی

پشت پرده «تله پاتی» از دیدگاه علم

حق پذیری جامعه ضعیف شده است/ منطق شهدای هفت تیر برخورد متواضع مدیران با مردم است

2501 رشته محل حذف شده مورد تایید است و در سایت دانشگاه قرار داده شد/ دعوت از دانشجویان برای انتخاب رشته

استاندار قم با حضرت آیت الله نوری همدانی دیدار کرد

بازداشت دبیران خبرگزاری فارس صحت ندارد/هیچ خبرنگاری دستگیر نشده

صحنه یک تصادف در سال 1330/ عکس

روایتی از شهادت اولین سرپرست «اوین»

انصاری: تخریب گران چوب لای چرخ دولت نگذارند

شهادت یک سپاهی کُرد به دست پژاک

فرزندان شهیدبهشتی: در انتخابات اخیر از نام پدر سوءاستفاده شد

واکنش علی اکبری به حواشی مجازی رقیب آمریکایی/آدم ترسو با عکس اسلحه کری می خواند!

تلخی ها و شیرینیهای ازدواج فامیلی

چرا عاشقی چشمتان را کور می کند؟

بازداشت دبیران خبرگزاری فارس صحت ندارد/ هیچ خبرنگاری دستگیر نشده

آیا برای ازدواج با نامزدتان آماده اید؟

اختصاصی مشرق/ ادامه پیشروی ها در شرق منطقه راهبردی خناصر؛ نیروهای جبهه مقاومت به 10کیلومتری جنوب غرب مسکنه رسیدند+ نقشه میدانی

در حاشیه مداحی میثم!

عکس خندان «بهنوش بختیاری»

2501 رشته محل حذف شده مورد تایید است و در سایت دانشگاه قرار داده شد/ دعوت از دانشجویان برای انتخاب رشته

یادداشت محمدمهدی عبدالهی در مورد شعر روز عیدفطر شعری مطیعی پرشور، حماسی، عدالتخواهانه و قابل دفاع بود

روایت شاهدعینی انفجار7تیر از ریشه اختلافات مجلس با بنی صدر

500 روستای هدف گردشگری در کشور شناسایی شد

تکذیب ادعای بازداشت خبرنگاران فارس/ اژه ای: هیچ خبرنگاری بازداشت نشده است

تکذیب ادعای بازداشت دو خبرنگار

2501 رشته محل حذف شده مورد تایید است و در سایت دانشگاه قرار داده شد/ دعوت از دانشجویان برای انتخاب رشته

برای روز شادی داشتن این تمرینات را انجام دهید

انتظار از شما این است نگذارید دروغ‎گویی رویه مسئولان شود/سپاه را چه نسبتی با نام جویی

کشورهای مشمول محدودیت مهاجرتی ترامپ در اقدامات تروریستی دخالتی نداشته اند

حسین شریعتمداری: آقای روحانی کجا برخوردهای شما با رفتارهای شهید بهشتی همخوانی و شباهت دارد؟!

آیا نفقه به زنان شاغل تعلق می گیرد؟

تکذیب ادعای بازداشت حامد طالبی و علی اکبری/ هیچ خبرنگاری بازداشت نشده است

کشورهای مشمول محدودیت مهاجرتی ترامپ در اقدامات تروریستی دخالتی نداشته اند

روایتی از شهادت اولین سرپرست اوین/ شهیدی که منافقین را بدترین دشمن نظام می دانست+ تصاویر

لو رفتن سوالات امتحانات نهایی در تهران و جنوب کشور/اجازه تضییع حق دانش آموزان را نمی دهیم

شرکت بیش از 50 هزار زائر در مسابقات قرآنی حرم رضوی

حبس تاریخ در پیچ وخم کوه ها؛ از تمدن سنگی در سرزمین آب دیدن کنید

نایب رییس پارلمان یونان بر لزوم توسعه روابط همه جانبه با ایران تاکید کرد

روزنامه استخدامی استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند | پنجشنبه 8 تیر 96

آیا نفقه به زنان شاغل تعلق می گیرد؟

خط حزب الله 88 | سه دیدار مهم

تصویر واقعی پشت اسکناس 2 هزار تومانی

تکذیب ادعای بازداشت حامد طالبی و علی اکبری/ هیچ خبرنگاری بازداشت نشده است

فوران بسیار بلند یک آتشفشان

قالیباف درباره حواشی روز قدس: صدای منتقدان را خاموش نکنید/واکنش افشاگر املاک نجومی+تصویر

تکذیب ادعای بازداشت حامد طالبی و علی اکبری/ هیچ خبرنگاری بازداشت نشده است

بررسی راه های گسترش همکاری ها ایران و ایتالیا

ویدئو / مستندی درباره هلاکت عامل اصلی فاجعه هفتم تیر

چه کنسرت هایی در راه تالار وحدت و رودکی هستند؟

بهره گیری همزمان از شبکه های اجتماعی و هوش مصنوعی برای شناسایی جرایم اجتماعی

عادت ای بدی که استعدادهای شما را نابود می سازد

غذاهای نشاط آور تابستان کدامند؟

توهین و ضرب و جرح در صدر جرائم اجتماعی مازندران/ وقتی شبکه های اجتماعی سرعت و توان دستگاه قضا را به چالش می کشد

روزنامه استخدامی استان خراسان شمالی و شهر بجنورد | پنجشنبه 8 تیر 96

سعودی ها خواب بر هم زدن امنیت ایران را به گور می برند

همکاری الجزایر و آلمان در انرژی خورشیدی

پذیرش طلبه در 16 مدرسه علمیه استان همدان

یادداشتی از حسین مرعشی؛/ آزمونی برای مقابله با وحدت شکنان

شهید بهشتی جزو نوادر زمان بود

خطبه های رهبر معظم انقلاب در نماز عید فطر

اولین یاواره شهدای ترور در شهرستان سیمرغ برگزار می شود

یک بام و دو هوای ابتکار در مورد کیسه های پلاستیکی

حجت الاسلام شفیعی: عید فطر یک عید بشری نیست؛همچنان باید فریاد وحدت امت اسلامی را بلندتر برآوریم

ساخت جزیره مصنوعی در دریای خزر توسط شرکت هلندی

بهره گیری همزمان از شبکه های اجتماعی و هوش مصنوعی برای شناسایی جرایم اجتماعی

متن نامه حاجی بابایی به رییس مجلس

بازداشت افرادی در زمینه لو رفتن سؤالات امتحانی/ تذکر به مسئولان آموزش و پرورش

عکس/ میدان توپخانه تهران در دوران پهلوی اول

مظلومیت شهید بهشتی در تاریخ ماندگار شد

ضرورت رفع کمبود نیروی انسانی در اورژانس

محمدرضا عارف:/بخش قابل توجه ای از نقدها از سر دلسوزی است/امیدوارم روزی مجبور نباشم درباره خط و ربط بی اخلاقی های صورت گرفته صحبت کنم

حقوق بشر آمریکایی به معنای حمایت از تروریست های تکفیری است

بحران مدیر

امید بازگشت بینایی قربانی اسیدپاشی اصفهان

روابط عمومی مرده

علیه اشرافیت نوین

آتش به اختیار یعنی کار فرهنگی خودجوش و تمیز، نه بی قانونی/انتخابات پرشور، راهپیمایی روز قدس و تهاجم سپاه به دشمنان مایه سرافرازی ملت است

تزریق ٢٨ میلیارد متر مکعب گاز ترش به خط پنجم سراسری

حقوق های نجومی و اختلاس ها نشانه نفاق است/ جریان نفاق باید از صحنه اجرایی کنار گذاشته شود

نقش قوه قضاییه در ایجاد ثبات جامعه، حائز اهمیت است/ تفکر مبارزه با استکبار، بنای تشکیل نظام شیعی

تداوم روند غلط واردات تراریخته ها

خبرنگار شبکه خبر اسلحه به دست شد +عکس

مهدی تیماجی حقوق بشر غربی؛ سیاست یک بام دو هوا

برای مقابله با برنامه موشکی ایران سخت تلاش می کنیم/ حمایت قانونگذار آمریکایی از براندازی در ایران

اعتیاد در مدارس کشور به چند درصد می رسد؟

تکلیف بیمه زنان خانه دار پیگیری می شود

سعودی ها از روی جهالت ایران را تهدید می کنند/ مردم به خون شهدا وفادارند

محمدرضا عارف:/از طرح مباحث ایجادکننده شکاف پرهیز کنیم/ رقیب با همراهی برخی از نهادهای قدرت تلاش کرد جریان اصلاح طلب را متلاشی کند

نایب رییس پارلمان یونان بر لزوم توسعه روابط همه جانبه با ایران تاکید کرد

شهید بهشتی، مظلومیت در عین شجاعت / سیدرضا صالحی امیری

حمایت شورای اروپا و کمیسیون اروپا از روحانی در مسیر اجرای کامل توافق هسته ای

بایدها و نبایدهای یک روابط عمومی حرفه ای چیست؟

لو رفتن سوالات امتحانات نهایی در تهران و جنوب کشور/اجازه تضییع حق دانش آموزان را نمی دهیم

سرمایه گذاری چین در انرژی خورشیدی 7 کشور عربی

دولت بدون تفنگ تحقیر و تسلیم خواهد شد/ فعالیت های سپاه در عرصه محرومیت زدایی و سازندگی است نه اقتصادی/ اگر فعالیت های سازندگی س

مشارکت بیش از 500 هزار نفر از حامیان در طرح محسنین/ فعالیت های کمیته امداد در متن جامعه نهادینه

هیأت بازرسی امور آموزشی و پژوهشی در سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور مستقر شد

مصداق غارت

تاملی در بیانیه جدید FATF در کجای مسیر تعامل با FATF هستیم؟ آیا این مسیر پایانی دارد؟

/توافق اعضای شورای پنجم: هیچ یک از اعضای شورا، شهردار نمی شود

گوگل در آستانه ایجاد تحول در دنیای کامپیوترهای کوانتومی

ترویج فرهنگ ایثار و شهادت رسالتی همگانی است

پیام مشترک دو مقام ارشد اتحادیه اروپا به روحانی

بزرگداشت شهدای هفتم تیر در بجنورد

مهاجرت کلاه قرمزی از تلویزیون

متن کامل شعر مطیعی در مراسم نماز عید فطر

شهید بهشتی خار چشم دشمنان اسلام/ خون شهدای 7 تیر ملت را بیدارتر و انقلاب را بیمه کرد

مراسم گرامیداشت شهدای هفتم تیر در بیرجند

بیش از 57 هزار فقره پرونده در دادگستری قائم‎شهر ثبت شده است

طرحی که سالانه 20 میلیارد یورو در آمد دارد

قالیباف بدون اشاره به سرنوشت "یاشار سلطانی": صدای «منتقد» را خاموش نکنید!

سه ضلعی چالش عرضه خودروهای جدید

استاندار خوزستان: خوزستان مانند همیشه منافع ملی را بر منافع محلی ترجیح داد

مرتضی الویری:/شورای عالی سیاست گذاری اصلاح طلبان جلوی تفرق آرا در انتخابات شوراها را گرفت

ابوترابی فرد: حمایت مجلس از رموز اقتدار دولت است

واکنش چهره های سیاسی به حواشی نماز عید فطر

آغاز ثبت نام عتبات دانشگاهیان در خوزستان از 10 تیرماه

راهکاری از امیرالمؤمنین(ع) که زندگی را «با صفا» می کند

بازدید وزیر دفاع دولت نجات ملی یمن از نیروها در تعز

عکس/ فغانی، براوو و رونالدو در یک قاب

برخی، مانع محدودیت برج سازی در باغات هستند

شهادت نیروی سپاه حفاظت فرودگاه بر اثر جراحت در مانور اخیر تایید شد

ثبت شش میلیون و 200 هزار تردد و ورود 345 هزار دستگاه خودرو به استان

همسران روسای کشورهای دنیا را بشناسید + عکس

فرصت های معدن کاری کوچک مقیاس

صعود 4 پله ای رتبه گردشگری ایران

 افتتاح طرح ارتقایی تابستانه انصارالحجه(عج)/حیات معنوی جامعه در گرو پویایی حوزه علمیه است

خطرناک ترین باندهای فرودگاه جهان در کجا قرار دارند؟

پیام تبریک مدیرعامل بانک شهر به مناسبت عید سعید فطر

احکام در قوه قضاییه موجب برقراری امنیت و نظم در جامعه می شود/ تبلور بارز حاکمیت در دستگاه قضایی تجلی پیدا می کند

سی و ششمین سالگرد ترور شهدای هفت تیر برگزار شد

پارس جنوبی گنجی معادل ١٥٥ هزار و ٩٩٢ تن طلا

پمپ های فرآیندی چند مرحله ای(BB3 ) در مناطق نفتخیز بومی سازی شد

هاشمی طبا: گفتند به نفع آقای رییسی کنار برو!

دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی | جهاد علیه رژیم صهیونیستی

محمدجواد حق شناس تشریح کرد:/تبعات خروج از شورا برای تصدی پست شهرداری

کشورهای مشمول محدودیت مهاجرتی ترامپ در اقدامات تروریستی دخالتی نداشته اند

فعلا برای حفظ وحدت سکوت می کنیم

اولین تیزر از پشت صحنه «مغزهای کوچک زنگ زده»

سرنوشت نامعلوم تحقیق و تفحص از پرونده های قضایی ایران وآمریکا

منافقین شهید بهشتی را طرفدار اشرافی گری و سرمایه داری معرفی می کردند

فارغ التحصیلی 27 هزار نفر دانشجوی رشته حقوق در هر سال

دیدار سردار سلیمانی و رییسی در مشهد

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟