مطالب مرتبط:
متفکری که نظام سازی اسلامی را پایه گذاشت ولی در رادار انقلابی ها نیامد/ چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟
سکته قلبی بیشترین علت فوت پایتخت نشینان/منطقه 4 در صدر تعداد متوفیات تهران
نظر امام موسی صدر درباره چراییِ قتل دکتر شریعتی
65.6 میلیون بی خانمان در جهان/ چه کشورهای در صدر هستند؟
نظر امام موسی صدر درباره چراییِ قتل دکتر شریعتی
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 خرداد 1396 ساعت 22:022017-06-19سياسي

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟


شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت.

- دولت بهار: شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازدولت بهار به نقل از تسنیم، پانزدهمین شب برنامه راز به نام شهید محمدباقر صدر بروی آنتن رفت.

حجج اسلام سیدامید موذنی و سعید بهمنی مهمانان نادر طالب زاده در این برنامه بودند.

موضوع هم نظام فکری و اندیشه ای شهید صدر بود.

حرف هایی زده شد که سال ها بود از تلویزیون این گونه نشنیده بودیم.

شهید صدر در این برنامه یک قرین معنوی دیگر هم داشت.

در فرازهایی از بحث یادی از استاد علی صفایی حایری به تکریم شد.

متن مشروح این برنامه را در ادامه می خوانید: طالب ­زاده: افتخار دارم در مورد موضوعِ بسیار مهمی و جذابی امشب صحبت بکنیم.

در خدمت دو نفر از علما هستیم، آقای موذنی و آقای بهمنی.

چرا آقای موذنی ما امروز باید در مورد شهید صدر صحبت کنیم؟ برنامه راز به مسائل خیلی خاص می­ پردازد.

بعضی ممکن است تعجب کنند چرا شهید صدر که سالها پیش شهید شد و ردّ او هم کم دیده می­شود و فقط یک اتوبانی به نام او داریم کم دیده می­شود؟ موذنی: به همان میزانی که ما به سوالِ چرا به اندیشه صحیح، مستقیم و ناب احتیاج داریم، پاسخ می­دهیم به همان میزان هم به سوالِ چرا به شهید صدر نیاز داریم، پاسخ می­دهیم.

اگر وضعیت امروز جامعه و وضعیت دنیای اسلام را وضعیتی می­دانیم که در ساحت اندیشه پیش از هر چیز دیگری نیازمند است که فکر نو تولید کند، فکری که مسائل امروز جهان را درک کند، برای سوالات امروز جهان پاسخ داشته شود، اگر به اندیشه ­ای نیاز دارد که جامع باشد و بتواند انسان را با همه ساحت­ هایش ببیند، به شخصیت ­هایی مانند شهید صدر نیاز پیدا می­ کنیم.

شهید صدر به عنوان یک اندیشمند اسلامی که بین دو مساله مهم جمع کرده است؛ که معمولاً در کمتر کسی پیدا می­شود.

یعنی بین اصالت و معاصرت، یعنی شهید صدر در عمیق­ترین لایه­ های فکرِ اسلامی، اندیشه­ ورزی کرده و در عین حال این اندیشه ­ورزی عمیق، ناب و خالص اسلامی، برکنار از تحولات و پیشرفت­های روز جهان نیست.

این اندیشه­ ورزی، اندویشه ­ورزیِ جامانده در تاریخ نیست.

اندیشه­ ورزی­ای است که به امروز بشر رسیده است و علاوه بر اینکه عمیق و ریشه­ دار در اسلام است و از اصالت آن ذره­ای کم نشده است، یعنی این فکر و اندیشه هیچ خلطی با سایر اندیشه­ های غیراسلامی نداشته در عین حال مالِ انسان امروز است، مساله و نیازهای امروز او را دیده است.

طالب­ زاده: چقدر جلوتر از زمانش بود؟ موذنی: این یک فصل جدیدی است.

حالا اینکه چقدر جلوتر از زمانش بود، شهید صدر 60 سال پیش فلسفتنا و اقتصادنا می ­نویسند در 25 سالگی.

هر کدام در 10 ماه .

در حالی که ما هنوز که هنوز نتوانستیم مانند اقتصادنا کتابی داشته باشیم و دردناک­تر بگویم هنوز که هنوز است ما اقتصادنا را نمی­خوانیم.

یعنی اقتصادنا در خیلی از کشورهای دنیا کتاب درسی است یا کتاب مطالعات جدی دانشگاه­ها است اما ما هنوز سر اینکه رشته اقتصادِ اسلامی داشته باشیم یا نداشته باشیم، داریم دعوا می­کنیم! بعضی­ ها سر اینکه اصلاً اسلام اقتصاد دارد یا ندارد، دارند دعوا می­کنند و این نشان می­دهد کسی که 60 سال پیش باور داشته که اسلام دین همه حیات است و بعد بیاید برای این ادعا نظام ­سازی کند، فکرِ نظام­ند در حوزه اقتصاد و سیاست تولید کند و فکری که مورد پذیرش قرار بگیرد؛ در بسیاری از کشورها که معاند اندیشه شیعی محسوب می­شود اینقدر عظمت این فکر و اهمیت علمی این کتاب­ها و آثار جدی است که نتوانستند از این کتاب چشم پوشی کنند یا به عنوان متن درسی در سطح بالای علمی و یا به عنوان کتاب­های مطالعاتی مهم و متن منبع به آن توجه کردند و در جهان اسلام آنقدری که بنده دیدم و پژوهش کردم نمی ­توانیم کشوری از کشورهای اسلامی را نام ببریم که از 60 سال پیش تا به امروز بر سفره اندیشه ­های شهید صدر ننشسته باشد، چه در حوزه فلسفه، چه در حوزه اقتصاد و حوزه اقتصاد حوزه­ای است که شهید صدر بیشتر شناخته می­شود.

اما متاسفانه عرصه ­های دیگری است که شهید صدر هنوز با آنها شناخته نیست مانند تفسیر که رویکردی که شهید صدر در این حوزه، این نوآوری که شهید صدر حوزه تفسیر داشته است، اگرچه متاسفانه باز هم این در جهان خارج از فضای جمهوری اسلامی ایران زودتر کشف شده است! یعنی خیلی از اندیشمندان عرب زودتر به شهید صدر رسیدند و خودشان را مدیون شهید صدر می­دانند در رویکرد تفسیری و مدعی هستند ما داریم فکر او را ادامه می­دهیم.

چه اقتصاد، چه فلسفه و چه تفسیر و چه عرصه­ های دیگر.

این برای 60 سال پیش است تا سال 58 شمسی که ایشان شهید می­ شود، آخرین دستاوردهای فکری ایشان عرضه می­ شود و همیشه جلوتر از زمان، اولین پیش­نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را ـ غیر از پیش­نویسی که در فرانسه تهیه شده بود.

شهید صدر می­ نویسد و یکی از متن­هایی که مورد توجه قرار گرفته بود بنا بر بعضی گزارش­ها در تدوین قانون اساسی، همین پیش­نویسی است که شهید صدر نوشته است.

الان هم اگر کسی آن پیش­نویس را مطابقت بدهد با متن فعلی قانون اساسی در بسیاری از اصولش مشترک است، در نظریه اساسی­ اش که نظریه مردم­سالاری دینی است کاملاً منطبق است و شهید صدر با یک فکر بسیار ستودنی یعنی واقعاً از ابعاد مختلف چه از حیث عمق قرآنی و اسلامی ­اش و چه از حیث رفع نیازهای یک حکومت به معنای واقعی، چه از نگاهِ اینکه سازمان­ها و ساختارهای مختلفی که نیازمند این است که حکومت را پیش ببرد، در نظر گرفتن همه این جوانب واقعاً در حالی که شهید صدر در مدت خیلی کوتاهی این را نوشته است، در 15 فروردین سال 57 یعنی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی این پیش ­نویس را نوشته است.

اما می­ بینید بسیار جامع است و با آن چیزی که امروز هم در قانون اساسی جمهوری اسلامی است، بسیار مشابهت دارد.

من اگر بخواهم مطلب را خلاصه بگویم این است که میزانِ نیاز ما به اندیشه ناب اسلامی هر چقدر بیشتر باشد ما به کسانی مانند شهید صدر و به طور خاص به خودش شهید صدر نیازمند می­شویم.

چون او آمده و محصول به ما داده است و صرفاً فقط ادعا نیست، او تمام حرفهای خوبی که ما داشتیم تبدیل کرده است به یک محصول قابل ارزیابی، محصولی که نه تنها در سطح کتاب قابل ارزیابی است چون پیاده شده مثلاً فکر بانکداری شهید صدر در دنیا و در خیلی از کشورها پیاده شده است.

واقعیت بیرونی آن هم قابل ارزیابی است و لذا شهید صدر یک گام بسیار مهم است و یک مرحله است برای اینکه ما بخواهیم برگردیم و در حوزه اندیشه گام ­های بعدی را ادامه بدهیم و به سمت مسیری که باید پیش برویم.

طالب ­زاده: آقای بهمنی را که 20 سال در این حوزه کار می­ کنند را معرفی بکنید.

موذنی: آقای بهمنی یکی از شخصیت­های قرآنی کشور هستند که از مسیر قرآن با شهید صدر پیوند خوردند.

ایشان حدود 20 سال در مساله روش ­شناسیِ تفسیر و بحث­های مرتبط با روش­ شناسی کار می­ کردند، در ضمن بحث­ هایشان در حوزه اندیشمندان اسلامی پیگیر بودند که چه کسی از اندیشمندان اسلامی به روش پرداخته است.

به شهید صدر می ­رسند و حدود 8 سال متمرکز می ­شوند در همین 13 درسِ تفسیری شهید صدر که شهید صدر روش تفسیر موضوعی را آنجا ارائه می­کنند و بحث نظریه ­پردازی را و پژوهشی داشتند تحت عنوان مدلِ مفهومی نظریه ­پردازی قرآن­ بنیان که تبیین می­کند شهید صدر چگونه نظریه­ پردازی را آنجا شرح دادند.

طالب ­زاده: شما چگونه با شهید صدر آشنا شدید؟ بهمنی: لازم می­دانم یک مقدمه­ ای را بگویم درباره اینکه ما درباره شخصیت بزرگی داریم سخن می­گوییم و سخنان بنده در اندازه ظرفیت بنده است.

جای خیلی از فضلاء و علمایی که در این عرصه کار کردند در اینجا خالیست و آرزو دارم آنها در فرصت­های بعدی بیایند از کارهای شهید صدر، از الهاماتی که گرفتند و نظریاتی که پدید آوردند اینجا سخن بگویند.

نکته بعدی اینکه من واقعاً خدا را شاکرم که در عمر طلبگی و تحقیق خودم در ایستگاه این قله بلند اطراق کردم و در دامنه این قله بلند علمی به اندازه ظرفیتم خوشه ­چینی کردم.

عرصه مطالعاتی من گسترده نبوده و همه آن چیزی که شهید صدر کار کرده هم نبوده است.

بیشتر متمرکز بوده بر مطالعه قرآنی ایشان.

به طور خاص روش­شناسی ایشان برای نظریه­ پردازی و نمونه­ هایی که عملیاتی کرده است.

البته در این سطح متمرکز قریبِ سالهایی که فرمودند کار کردم.

از روز اول از آنها این ادراکات تفصیلی را نداشتم، جاذبه ­های شهید صدر بیش از همه در دهه 60 به وسیله مرحوم استاد ما حاج شیخ­علی صفایی بوجود آمد.

آن معرفت و نوعی عُلقه از طریق ایشان در من ایجاد شد.

طالب ­زاده: ایشان توجه ویژه­ای به شهید صدر داشتند و آن را به شاگردانشان منتقل می­ کردند.

بهمنی: آن سنت­ های تاریخی ایشان که در آن زمان منتشر شد و مباحث حلقات و اصول به تدریج داشت منتشر می ­شد، آشیخ علی­ آقا تعبیرش این بود که شهید صدر فو­ق ­العاده منظم است.

مطالبی را که می­ گویند ساختار یافته است.

هم فهمش ساده است و هم نقد و تکمیلش ساده است.

چون مشخص است این بسته معرفتی­ای که سامان می­دهد و به شما ارائه می­کند کاملاً ساختارمند و شکل دارد.

بی ­سروسامان و ناهمگون نیست.

بیش از همه بر نظمِ فکری شهید صدر که فوق­ العاده برای ما هم جذاب بود، افزون بر آن بر قدرتِ انتزاعیِ شهید صدر تاکید داشت که آن هم فوق ­العاده جذاب است.

خود آشیخ­علی آقا هم قدرت انتزاعی فوق­ العاده­ای در حد نبوغ داشت که می­توانست تمام مباحث بسیار پرحجم علوم را در چند کلمه خلاصه بکند.

بسیار معنی ­دار و فوق ­العاده پوشش­­ دهنده آن معنا.

این قدرت ذهنیِ انتزاعی در همه کس نیست، افراد بسیار خاصی اینگونه کلی و ماکرویی پدیده ­ها را تلقی می­ کنند و در هاضمه خودشان می­توانند به معنا تبدیل بکنند.

آن پیوند اصلی در جوانی به وسیله استاد ما ایجاد شد.

بعد از آن یک دوره فَترتی داشت.

چون متون شهید صدر یک مقدار عربی ­اش دشوار است.

عربی جدید ما در متون کلاسیک خودمان عربیِ نثر خاصی که به نوعی فارسی هم است، مانوس هستیم نه عربیِ جدید، آن دوره­ ها که گذشت یک مقدار تسلط ما بیشتر شد و من بیش از هر زمان دیگری هم به روش­شناسی توجه کردم.

اساساً وقتی آن زمان تحلیل کردم مسئولیتی داشتم، به این نتیجه رسیدم که مطالعات روش شناسی یک آسیب در مطالعات راهبردی ما است.

بنابراین مطالعاتم را متمرکز کردم بر روش­شناسی.

در روش­شناسی هم متون مختلفی را دیدم و در نهایت دیدم تنها عالم طراز اول در مرجعیت که وارد روش­شناسی شده است و یک روش فوق­ العاده بلندی را با اهداف فوق ­العادهِ جهان شمول ترسیم کرده، مرحوم آسیدمحمد باقر صدر است.

لذا آن مطالعاتی هم که کرده بود و نوشته­ هایی که داشتم همه را کنار گذاشتم.

اول متمرکز شدم بر روش­شناسی ایشان که اول روش­ شناسی ایشان در فرجام عمر مبارکشان در آخرین حلقات درسی­ شان بوده و بعد دیگر فرصت باز تدوین و تدوین ندارند، در منزلشان زندانی می­­شوند و بعد به شهادت می ­رسند.

لذا این داده­ ها آخرین بیانات شهید صدر است که به نظر می­ رسد دیگر قله و حصیل و ثمرات عمر شریفشان است.

یک روش­شناسی و بعد یک نمونه عملی از آن روش، روش ایشان روشِ نظریه­ پردازی است که معروف است به تفسیر موضوعی اما تفسیر موضوعی شهید با همه تفسیر موضوع­ هایی که من مطالعه کردم از مصری­ ها، از کشورهای دیگر اسلام، از حجاز هر که درباره تفسیر موضوعی سخت می ­گوید آنی را که شهید صدر بیان می­ کند مراعات نمی­کند، یک مجموعه منسجمِ موضوعی از اطلاعات اما شهید صدر در نظریه­ پردازی که به ضرورتش رسیده و از جوانی هم این را دنبال کرده است.

یعنی از 25 سالگی فلسفتنا، اقتصادنا و نظریات دیگری را سامان دادند، شهید صدر به این نتیجه رسیدند که نظریه ­پردازی می­تواند آن جبهه فکر اسلامی را در مقابل رقبای بین­ المللی، رقبای بزرگ ایجاد کند.

در دوره معاصر ما دو رقیب بزرگ داریم.

یعنی رقبای سنتی ما با مذاهب اسلامی بوده، اما در دوره اخیر رقابت ما فراتر از مذاهب رفت، فراتر از ادیان ما، رقیبِ مکاتب جهانی شدیم، کسی که این ادراک کرد و برای این سطح رقابت به تفکر پرداخت به نظر می ­رسد در بین متفکران ما از انسجام بیشتری برخوردار است، شهید صدر است که آثارش هم این را نشان می­دهد.

لذا ایشان در دوره اخیر روش­ شناسی ایشان و به طور خاص فرموله کردن نظریه­ پردازی آن چیزی بوده که حوزه مطالعاتی بنده را به خودش اختصاص داده است.

طالب­ زاده: مقام معظم رهبری نکات جالبی را چند ماه پیش در مورد ایشان (شهید صدر) در یک جمعی بیان کردند.

در ادامه نکاتی که آقا فرمودند بعد از مدت­ها یک شخصیتی که فرمولی برای حل بعضی از مسائل بسیار مهم و اجرایی ما دارند.

ما الان مشکل اجرایی داریم.

اجرایی که مبتنی بر عقیده و ایده باشد و بتواند از خودش دفاع کند و کسی که متعلق به جهان اسلام است و همه متون هم به زبان عربی نوشته شده است و از اولین کسانی بودند که متوجه حقیقت اسلام هستند و آن جمله ­ای که ذوب در اسلام را و خودشان را هم ذوب در این مسیر می ­دیدند.

ما چقدر در همین تلویزیون بحثِ اصطلاح اقتصادمان که اقتصاد یک ملغم ه­ای از مطالب مختلفی است ولی الگوی آن را داشتیم و می­توانستیم از سالهای قبل مثلاً از 20 سال پیش روی این موضوع شروع کنیم به کار کردن ولی نخواستیم.

کشورهای دیگری هم که جمهوری اسلامی هم نبودند خیلی هم ادعا نداشتند ولی شروع کردند از همان زمان قدیم کار کردن و در این قسمتِ اقتصاد یک پیشرفت­های قابل توجهی هم نسبت به ما دارند.

اینکه ما باید عملیاتی وارد شویم و شهید صدر را دریابیم، کتاب اقتصادنا یا کتابی که راجع به ربا است و بانکداری بدون ربا که آقا اشاره می کنند.

یک دوره پاکستان از او خواسته بود و الان 4 دهه انقلاب جلو آمده و این فرمولِ اصلاحش را را کار کرده ولی ما او را در رادار نداریم و خیلی خیلی کمرنگ است و رسانه باید او را بزرگ کند تا دیده شود و درست شود.

موذنی: سوال، سوال کلانی است و باید ابعاد مختلفی بررسی شود و در سطح بنده نیست.

من نسبت به شخص شهید صدر عرض می­ کنم، شهید صدر چند کاربری ویژه برای امروز جمهوری اسلامی دارد.

یک سطح از این کاربری این هویتی است که شهید صدر می­تواند به سالکان مسیرِ اندیشه اسلامی بدهد.

ما امروز در سطح آغازگران مسیر اندیشه یک نوع بی­ هویتی شاید بشود گفت احساس می­کنیم آن باورِ عمیق به اینکه اسلام می­تواند در همه عرصه های حیاتی حضور داشته باشد و جامعه را مدیریت کنیم نمی­ بینیم.

شاید اندیشه­ اش را خیلی افراد قبول داشته باشند اما اینکه این شدنی است و این می­شود و این قابل عرضه است و ما می­توانیم با مکاتب دنیا در عرصه­ های مختلف رقابت کنیم و اسلام را پیروز کنیم، اسلام مهیمِنِ بر عرصه ­های مختلف زیستی باشد نه مکاتب دیگر، این در شهید صدر به شکل جدی جلوه پیدا کرده است و اگر کسی ارتباطات اندیشه­ ای با شهید صدر پیدا کند در سطوح ابتدایی اندیشه­ ورزی، این باور در او شکل می­ گیرد که این راه رفتنی است و راه شدنی است و این خیلی نکته مهمی است که می­تواند آینده علمی ما را تامین بکند، به هر حال نظریه ­پردازی، نظام­سازی، حل مشکلات کلان جامعه با سطوح پایین علم اتفاق نمی­ افتد.

در سطح­ های بالایی و توسط افرادِ خاصی باید این اندیشه ­ورزی­ ها اتفاق بیفتد که نیازمند یک غربال است به مرور در سطوح مختلف علمی عده ­ای پس از تلاش­های بسیار می­توانند به مرحله­ ای برسند که این مسائل را حل کنند.

این نیازمند این است که از همان ابتدا این هویت اتفاق بیفتد یعنی باور به این مسیر عمیقاً در جانِ دانش ­پژوهان ما که معتقدند حداقل به اسلام در همین سطوح ابتدایی جا بیفتد و ما شاهد این نباشیم که مثلاً دانشجوی مسلمان که دانشجوی حزب ­اللهی است توجه ­اش به مکاتب غیراسلامی خواه ناخواه بیشتر از مکتب اسلام و اندیشمندان اسلامی است، یعنی ما می ­بینیم بسیاری از شخصیت­ های غیراسلامی، لیبرال­ها و کمونیست بیشتر از شخصیت­های اسلامی دیده می شوند و خوانده می­شوند، من تعجب می­کنم زمانی که با بعضی از دوستان دانشگاه و حوزه صحبت می­کنیم به جرات می­توانم بگویم بالای 80 درصد از آثار شهید صدر اساساً خوانده نشده است یعنی حتی یک دانشجوی معتقدِ علاقمندی که می­داند شهید سیدمحمدباقر صدر کیست و به نبوغ و بزرگی او اعتقاد دارد واقعاً 80 درصد آثار او را اصلاً ندیده است.

بسیاری بحث ترجمه و بحث­ های دیگر را مطرح می­کنند.

اما این اتفاق نیفتاده، رجوع به شهید صدر و اینکه چنین شخصیتی داریم که توانسته در عرصه­ های مختلف، فلسفه، منطق الاسس المنطق الاستقراء کتابی است که اگر درست خوانده شود، فهم شود به تعبیر بعضی از اساتید عرب در جهان مصر او تعبیر می­ کند؛ می­ گوید رنسانس دوم اروپا را محقق می­کند.

سطح کتاب سطحی است که استاد دانشگاه می­تواند چنین تعبیری را راجع به او به کار ببرد.

یا تعابیر دیگری درباره شهید صدر که در بین اندیشمندان عرصه ­های مختلف علوم انسانی مشهور و معروف است.

یک کاربردی بسیار مهم بحث هویت ­بخشی است؛ یک نکته دیگر که الان به نظر من مهمترین کمک شهید صدر است به جامعه امروز ما، کمکی که از 60 سال پیش آغاز کرده است و سالها در سکوت بوده این امداد شهید صدر، بحث نظریه ­پردازی است.

شهید صدر برای تامین زیرساخت­ های اندیشه­ای جامعه اسلامی در سطوح مختلف کار روشی کرده است و به تعبیری روش پردازی کرده است در روش تولید نظریه، روش تولید نظام، روشِ استخراج قانون و روش تولید و ساخت نهاد را برای ما و جامعه اسلامی ارائه کرده با شیوه­ های معتبرِ استدلال در حوزه اسلامی.

یعنی شما نمی­ توانید به بحث­ های شهید صدر هیچ اشکالی فقاهتی بگیرید.

همه حرفهای شهید صدر در دایره اندیشه اسلامی است.

یعنی در افکار و اندیشه­ های شهید صدر هرگز بوی التقاط نیست.

شهید صدر از ابتدایی ­ترین و ریشه­ ای­ ترین مرحله که نظریه­ پردازی است تا آخرین مرحله در جامعه اسلامی که تدوین قانون، گزاره­ های جزیی رفتاری در سطح جامعه و نهاد، یعنی سازمان­هایی که می­خواهند کار جامعه اسلامی را پیش ببرند، شهید صدر برای اینها نمونه داده است، یعنی از فکر مبنایی تا نمونه، تا مصداق در مدل­های مختلف، مثلاً در نظریه­­ های سیاسی، شهید صدر نظریه استخلاف را دارد که امروز چیزی است هم­ مرز و شبیه مردم­سالاری دینی.

در اقتصاد، نظام اقتصاد اسلامی را طراحی کرده است با ستون­های اصلی و روش ساختِ نظام را که امروز یکی از مهمترین مسائل ماست.

در قانون، روش قانون­ پردازی که ما چگونه بتوانیم در ذیل این نظام اقتصادی اسلام قانون­هایی را وضع کنیم که ما را به اهداف اسلامی برساند و نهاد، نمونه بانک را شهید صدر یک نمونه را در فضای غیراسلامی و اصولی را برای استخراج تدوین یا ساخت نمونه الگو یا نهاد اجرایی جامعه اسلامی در حوزه بانک و در مواردی دیگر بعضی­ از آنها تدوین شده است و بعضی از آنها ایده­های کلی بوده شهید صدر ارائه کرده است.

اگر ما بیاییم سراغ این میراث گرانبهاء، اندیشه­ ها و آثار شهید صدر می­ توانیم در سطوح مختلف کار را شروع کنیم، واقعاً یک جاهایی ما باید کار از نقطه ­ای که شهید رسانده تازه شروع کنیم.

هنوز نتوانسته ­ایم به شهید صدر برسیم و شهید صدر را ادامه بدهیم، اگر این میراث را دریابیم، مسیرِ رسیدن به یک جامعه طراز اسلامی البته در عصر غیبت این فراهم می­شود و گام­های بلندی در این مسیر برداشته خواهد شد.

بهمنی: آگاهی من محدود است و صرفاً در حوزه روش ­شناسی و نظریه­ پردازی است البته این می­تواند یک فرهنگ و سرچشمه­ ای باشد برای ورود به مطالب، من جا دارد یک یادآوری بکنم از استادم رضوان ­الله علیه، ایشان در یک مطلب دیگری که آقای موذنی هم اشاره فرمودند در شهید صدر مشترک بود.

که با معرف تفصیلی من با شهید صدر این را بیشتر می­فهمم، آن زمان من وجدان می­ کردم در معاشرت با آقای صفایی، یک استغنایی را نسبت به اسلام القاء می­کرد.

حس ما این بود که با داشتن قرآن و با داشتن این میراثی که از اهل­بیت به ما رسیده است، ما دیگر به چیزی نیاز نداریم، مبانی اساسی و همه چیز اینجا است، اینها شاید تبیین آکادمیک نشده بود، اما الان چون ارتکاز ذهن دارم این را بداعتاً می گویم، شاید ادراک شهودی ایشان بود، این در کتاب­های آشیخ­ علی آقا هم موج می­زند، این شیدایی و این شیفتگی به این داده­ ها، لذا ایشان خیلی از اصطلاحات آکادمیک استفاده نمی­کند.

مستقیم از داده­ های آیات و روایات حتی نثر فارسی هم که می­ نویسد، شما ردِ آیات و روایات را در این نثر می­ بینید.

این احساس را آثار شهید صدر و تاکیدات شهید صدر هم به ما القا می­کند.

احساس می­کنید شهید صدر به یک منبعِ نورانی و علمی بزرگی وصل است و هر آنچه را که می­خواهد می­تواند از این منبع بیرون بیارود.

قبل از اینکه من بیان آکادمیک داشته باشم برای این، البته خود این حس قیمتی دارد، کسانی که با ما بودند و در آن فضا بودند حس کردند استاد وقتی چنین حالت استغنایی دارد از یافته­ های دینی خودش، چه حس نیرومندی را به شاگردانش منتقل می­کند.

نکته­ ای که شما فرمودید چرا شهید صدر در رادار نیست و او را ادارک نمی ­کنیم؟ لازم است از منظر خودم بگویم، ما برخی از بزرگان خودمان را و این وجودهای بسیار گرانقیمت که در مثلاً سده­ها و قرن­ها آدم­ هایی اینگونه بزرگ پدید می ­آیند، یک آفتی که داریم البته از جهاتی هم خوب است، بیشتر ستایش می­کنیم تا تبیین بکنیم.

بیش از اینکه ما شهید صدر را تبیین کنیم که آغاز و انجام تفکرش چیست و چه مساله ای را دارد حل می­کند، او را ستایش می­کنیم.

البته این قابل تعمیم است نسبت به معانی مقدس دیگر هم ما معمولاً اینطوری رفتار می­کنیم.

چون ستایش آسان تر است، من نفی­اش نمی­کنم، بزرگان و افراد قیمتی را باید ستود.

چون ستودنی هستند اما ستایش باید با تبیین یک موازنه­ای داشته باشد.

طالب­ زاده: یعنی باید وارد عمل شویم! بهمنی: بله مرادم از تبیین این است که ما وقتی میراث علمی آن را شناختیم می­دانیم این پرچم را کجا برافراشته و چگونه برده، احیاناً تکمیلش کنیم، نقدش کنیم و بعد از آن عبور کنیم.

چون او فرزند زمان خودش است.

با همه بزرگی ­اش او مجرای یک رزقی بوده برای جامعه خودش، معمولاً بزرگان اینگونه هستند از مجاری این بزرگان به جامعه یک افاضاتی می­شود، مانند حضرت امام، ایشان با نظریه ولایت­ فقیه و نظامی که بر آن اساس طراحی کرد و حرکتی که کرد، یک نظامِ 2500 ساله را از هم پاشید و نظام نویی را به پا کرد، ما که تنفس می­کنیم در این فضا، این رزقی است که از مجرای وجودی آن بزرگ گویی به ما داده شد، بزرگان اینگونه هستند.

مانند شهید صدر که اشاره فرمودید نیاز عصر ما به ایشان است، این بزرگان به لحاظ آن ذکاوت و نوری که خدا به ایشان می­دهد گویی فراتر از زمان هستند، ظرفیتی در وجود آنهاست که انگار کل زمان را می­توانند ادراک کنند، جای خودشان را در تاریخ مشخص می­کنند که در کجای تاریخ ایستادند؛ و برای چه عمقی از تاریخ تفکر می ­کنند.

این را می­خواهم تبیین کنم این تا اینجا ستایش است، برای شما روشن کنم شهید صدر چطور اینگونه است؟ شما را ارجاع می ­دهم به چند مفهوم که ما بعد از انقلاب با اینها در محیط آکادمیک و علمی ما حتی محیط عمومی بحث شده و شنیدند، در دهه اول انقلاب ما در محیط­ های علمی متوجه شدیم آموزه­ ها مطابق اسلام نیست گاهی تناقض دارد، گاهی در تضاد است، گاهی اهداف ما را تعیین نمی­کند، آن مساله انقلاب فرهنگی پیش آمد در آن دهه بحثی به نام اسلام­سازی معرفت رواج پیدا کرد، چالش آکادمیک و دانشمندان ما شد، بزرگان ما در قم دفتر همکاری حوزه و دانشگاه تاسیس کردند، حتی موسسه در راه حق اهدافشان این بود، اسلامی ­سازی علوم که در کشورهای عربی که پیش از ما آغاز شده بود حدود 1 دهه کمتر یا بیشتر در مصر و عراق و کشورهای دیگر که البته پایگاه فکری اینها را در اروپا سازمان­هایی تشکیل دادند و به آن می­پرداختند، به آن اسلامی­سازی معرفت می­گفتند، در منطقه غرب آسیا بود، شمال آفریقا و جنوب آسیا متفکرانی بودند به این پرداختند.

اسلامی­ سازی معرفت یا اسلامی­ سازی علوم مساله ما در دهه اول از آغاز انقلاب تا اواخر دهه 60، بعد بزرگان ما سخنانی گفتند، مطالبی را تنقی کردند از این عبور کردیم مقیدش کردیم، یک مفهوم دیگر در ادبیات ما آمد به نام اسلامی سازی علوم انسانی، علوم انسانی مقید شد همه علوم نشد، این روشنتر بود، قابل دفاع بود، اگر ما راجع به فیزیک و شیمی نظریه ممکن است نداشته باشیم اما راجع به علوم انسانی که انسان و رفتار انسان است باید سخن بگوییم، درباره این هم حدود یک دهه سخن گفته شد، این مفهوم هم بعد از مدتی که پردازش شد و نوشتند، درس دادند، کتاب و مقاله نوشتند به یک مفهوم دیگری رسیدیم به نام نظام ­ها، یعنی علوم انسانی مثلاً اقتصاد، سیاست یک علوم انسانی است، اینها تا نظامِ اندیشه شکل نگیرد این علوم پا نمی­ گیرند یک نظام می­خواهد، نظام گزاره ­ها، نظام معرفت­های توصیفی و دستوری این را شکل می­دهد و بعد از این باز دیدند نظام ­ها هم بدون یک گزاره مسلط که نظریه است، یک نظریه جهان شمول عام و فراگیر که بقیه گزاره­های علمی را پوشش بدهد و انگار سازماندهی بکند، نظام­سازی نمی­ شود، بعد منتقل شدیم به بحث نظریه ­پردازی که اینها آثارش هم است و در شکل نامه­ هایی از برخی فضلا و عالمان قم به مقام معظم رهبری شکل گرفت، درخواست کرسی ­های نظریه­ پردازی کردند، واحدهایی برای نظام­سازی در پژوهشکده­ ها شکل گرفت در دوره قبلی، این 4 دوره را طی کردیم وقتی رسیدیم به اینکه ما نیاز به نظریه داریم تا نظام را بسازیم، نظام­ ها علوم را شکل می­دهند، در حالی که می­ بینید شهید صدر کمتر از دو ماه از انقلاب گذشته است شروع کرده به روش ­سازی و نظریه­ پردازی، حال اینکه وقتی ما نظریه­ پردازی رسیدیم دیدیم ما برای نظریه­پردازی روش می­خواهیم و باید برویم رو­ش­ها را بسازیم.

از حیثِ عملی نگاه می­کنید 60 سال پیش شروع کرده است این تبین نشان می­دهد ما قریب 60 سال انگار از شهید صدر عقب هستیم.

شهید صدر در سن 25 سالگی با آن هوش و ذکاوت فرازمان خودش فهمید باید نظریه بسازد در مقابل رقیب و ما الان در دوره انگار پیشاصدری هستیم از صدر عبور نکردیم، اینکه می­گوییم صدر را تبیین کنیم متوازن با ستایشی که می­کنیم این است تبیین کنیم که این چه مسائلی را حل کرد، آن زمان بزرگان و دانشمندان ما پرچم را از این بزرگ بگیرند، چند گام جلوتر ببرند.

طالب ­زاده: بحث عملیاتی بودن و اینکه شهید صدر برای همه چیز فرمول داشت و یکی از فرمول­هایی که به نظر من جذاب بود فرمولی که برای مالیات از سرمایه ­هایی بود که در بانک ­ها گذاشته می­ شود چیز عجیبی است که شهید صدر آن زمان در بحث اقتصادنا می­گویند کسی که سرمایه دارد و در بانک می­گذارد و براساس آن دارد سودی می­ گیرد، کشور و دولت باید از آن سرمایه درصدی را مالیات بگیرد، این را تبیین کنید.

موذنی: نکته­ ای که در مورد شهید صدر وجود دارد این که شهید صدر خیلی وقت نداشته و کلاً 46 سال عمر کرده است و تا الان که پژوهشگاه شهید صدر آثار شهید صدر را جمع کرده است تا الان 21 جلد چاپ کردیم و حدود 6، 7 جلد دیگر از شهید صدر باقی مانده و همه هم در طراز نوآوری.

یعنی هیچ کدام آثار تکرار و جمع ­آوری اندیشه صرفاً نیست، همه در طرازِ واقعاً نوآوری است؛ همین مطلبی که فرمودید ایشان در کتاب الاسلام یقود الحیات که رساله­ هایی می نویسد برای انقلاب اسلامی یک مدلی می­ گوید بانک در جامعه اسلامی باید چه بکند و تبیین می­کند بانک در ساختار اسلامی به عنوان یک سازمانِ مالی باید بیاید اهداف اقتصاد اسلامی را پیاده بکند، اهدافی که صدر در اقتصاددانان شرح داده است، بعد ایشان در دو سه خط یک مثالی می­گوید توضیح می­دهد در واقع 5 گام در روشِ استخراج نظام از آیات و روایات را تبیین می­کند که ما چگونه می­ توانیم نظام اقتصادی و هر نظام دیگری را استخراج کنیم.

اصولی را آنجا می­ فرمایند بعد نمونه ­هایی را به عنوان قواعد استخراج ­شده از این اصول ذکر می­کنند، در چند خط است اما بنیان­ هایش در کتاب­های دیگر است که باید اندیشمندان اقتصاد به آن بپردازند.

آنجا مثال می­ زنند و می­ گویند بانک در جامعه اسلامی باید به گونه ­ای سازماندهی شود، طرح ­ریزی شود که پول را به وضعیت اصلی خودش برگرداند یعنی ابزاری برای معاملات و خرید و فروش، نه اینکه پول خودش یک جایگاه غیر از این پیدا کند که مفصل است و در مبانی معنایی پول بحث اقتصادی مفصلی باید روی آن شود.

بعد شهید صدر آنجا یک مثالی می ­آورد که البته همه این مثال­ها قابل نقد است یعنی اندیشمندان اقتصادی بیایند این حرف شهید صدر را بشنوند و رد کنند، نقد کنند و بحث کنند.

ایشان آنجا می­گوید یکی از راه­ هایی که می­تواند برای مهارِ پول ­بازی در بانک­ها به تعبیر بنده به کار گرفت این است که مالیات وضع شود برای پول­هایی که در بانک سرمایه ­گذاری می­شود و واقعیتِ مضاربه­ای و عقود شرعی اسلامی را ندارد، یعنی اینها نمی ­آید در جامعه اسلامی کار کند، مشارکت اتفاق نمی­افتد، صرفاً پولی است تضمین سودی وجود دارد و یکی از راه­ها این است که دولت بر اینها وضع مالیات کند تا این پول در بانک گذاشتن، پول پول­ساز نباشد، کار باشد که پول­ساز باشد یعنی آن هدفِ اصلی اسلام که تبیین اصلی اسلام است که نظام درست اقتصادی در جامعه است که محور کار است.

این یکی از سه خط کتاب شهید صدر است.

یعنی شهید صدر یک نمونه می­ گوید که اگر فهمیدیم جایگاه کار در اسلام، جایگاه پول در اسلام، اینها را از روش نظام­سازی که شهید صدر فرمودیم می­شود این نمونه را می­شود به عنوان یک طرح ارائه داد و به آن فکر کرد و موارد دیگری که ذکر می­کنند.

این همان نقطه ­ای است که من ذکر می­کنم شهید صدر از روش نظام­سازی تا جزیی­ ترین محصولی که می­شود از این گرفت برای ما یک نمونه آورده است یعنی ما یک نمونه قابل جراحی داریم این را اندیشمندان ما بحث کنند، امکان دارد بسیاری از بخش­های آن را نپذیرند و رد کنند و نقد کنند ولی این می ­شود یک مرحله برای کار.

استاد بهمنی فرمودند ما شخصیت­ های بزرگی داشتیم که نسبت به اسلام این حس استغنا را داشتند اما بسیاری از اینها نتوانستند این حسِ استغنا را عملیاتی کنند تا در واقعیت امروز ما دیده شود؛ اما شهید صدر این کار را کرده است.

یعنی شهید صدر می­گوید ما بسیار شنیدیم که قرآن کتاب حیات و زندگی است، ما چند بار دیدیم که قرآن چگونه کتاب زندگی است؟ شهید صدر در این 13 درس تفسیری ­اش ابتدا می­ آید همین را تبیین می­­کند چه می­ شود که قرآن کتاب زندگی شود؟ مدل­های مختلف تفسیر را ذکر می­کند می­گوید ما یک دوره تفسیر ترتیبی داشتیم.

می ­گفتیم آیه اول معنایش این است، آیه دوم، آیه سوم در این راستا از روش­های مختلف ادبی، عرفانی و روایی بهره می­ گرفتیم، یک دوره هم آمدیم تفسیر موضوعی کردیم، اما تفسیر موضوعی به این معنا که حولِ بعضی از عبارات مفاهیم را جمع کردیم، شهید صدر می­گوید اما زمانی قرآن وارد زندگی ما می­شود که مسائلِ بشر را به عنوان پرسش از قرآن، آن کسی که ذوب در قرآن شده است از قرآن بپرسد و در سطح نظریه، یعنی سطح مسائلِ کلان بشر، پاسخ بگیرد و اینها را برای حل مسائل بشر، وارد نظام­سازی و نهادسازی بکند.

یعنی شهید صدر آمده آن ادعا و آن حس و آن چیزی که ما آن را دوست داشتیم و نسبت به اسلام درک می­کردیم را عملیاتی کرده است که آقای بهمنی در کتابی که دارند آن را تبیین کردند، 9 فرآیند و 33 مولفه در روش نظریه ­پردازیِ قرآن بنیاد شهید صدر تبیین کردند.

بهمنی: شهید صدر تاکید دارند روش تفسیر موضوعی الزاماً اِلا و لابد باید منتج به نظریه شود و اِلا تفسیر موضوعی نیست و بعد تاکید دارد بر مسائل جهان شمول بشر در نظریه هم بالاترین سطح انتزاع را، چون نظریه 3 سطح دارد، خرد و متوسط و کلان، شهید صدر سطح کلان را هدف­گیری می­کند.

تعبیرش در آن نظریه این است که حقایق کبری به دست می­ آید، عین عبارت این است.

نکته دیگر اینکه ایشان کل­نگر است و به شدت از جزیی­ نگری پرهیز می­دهد، دانشمندان را توصیه می­کند دست از جزیی ­نگری برداند، جزیی­نگری در معرضِ التقاط است، ما در آغاز انقلاب درگیر سطحی از التقاط به نام مارکسیست­های اسلامی بودیم، امروز به سطحی از التقاط گرفتاریم که خودشان اِبا ندارند می­گویند ما لیبرالیسم های مسلمانیم، اینها برای جزیی­نگری است، برای احاطه نداشتن است، شهید صدر کل­نگر است نه کلی­نگر که نامفهوم باشد اما در ظرفیت وجودی عالم و نظریه می­گوید باید تمام آن ساختمان و سازه دین را ببینید و اجزایش را در درون آن، مشابهت اجزا نباید شما را فریب بدهد، باعث اغوای شما شود که اگر دیدید یک مشابهتی میان سوسیالیسم و اسلام است یا میانِ لیبرالیسم و اسلام است این ما را به ورطه التقاط نکشاند که ما امروز در دو دهه اخیر بخصوص شاهدیم بعضی­ها که انتظاری از آنها نمی­رود کاملاً مشهود است در چنبره این نوع التقاط گرفتار شدند.

طالب ­زاده: مساله سرمایه است ما یک سرمایه بزرگی داریم و توجه به شهید صدر و این گنجینه­ای که وجود دارد و توجه نکردن به الگوهایی که ایشان داده است و اینجا لازم است متوجه شوند باید از شهید صدر استفاده کرد و تبیین کرد و بعد به صورت عملی اینها را پیاده کرد.

برنامه تلویزیونی راز شبهای ماه مبارک رمضان شنبه تا چهارشنبه ساعت 23 از شبکه چهارم سیما پخش می شود.

این برنامه پس از سه سال وقفه به همت مرکز بسیج صدا و سیما به آنتن بازگشته است.


کلید واژه ها: اندیشه - شهید - اسلام - اسلامی - برنامه - امروز - نادر طالب زاده - هایی - جهان - فکری - بهمنی - میزان - نظام - طالب - زاده - دولت - تلویزیون - برکنار - جامعه - تولید - تاریخ - انسان - گزارش - سعید - نادر

آخرین اخبار سرویس:
اظهارات کریمی قدوسی خلاف واقع و بی پایه است

توجه به معیشت کشاورزان در حل بحران آب مغفول مانده است

اطلاعیه وزارت اطلاعات درباره فعالیت جریان های مشکوک و ضدانقلاب

نمایندگانی که «دَبه» کردند

مرد چینای عاشق پنج هزار رهگذررا مهمان کرد

عکس | مهریه عجیب، عروس و داماد را به بیابان کشاند

سردار سلیمانی در مراسم یادبود شهید حججی

رازهایی جالب از زندگی شخصی آنجلینا جولی

اطلاعیه وزارت اطلاعات درباره فعالیت جریان های مشکوک و ضدانقلاب

زمان بندی کامل مسابقات سراسری قرآن کریم اعلام شد+جزییات

توجه به معیشت کشاورزان در حل مسئله بحران آب

برنامه ریزی برای خدمات رسانی به زائران اربعین حسینی+ فیلم

جزییات منتشر نشده از شهادت حججی

اطلاعیه وزارت اطلاعات در رد برخی اتهامات و اخبار کذب

بی احترامی تماشاگران لبنانی به سرود ملی ایران/اظهارات قدوسی مایه شرمساری و وهن جایگاه نمایندگی مجلس است

میثاق با فرزند ایران+فیلم

رحیمی: هیچ آزاده ای برای «امتیاز» به جبهه نرفت

مراسم تجلیل از آزادگان بوکان و سردشت

تحقق نهضت درختکاری در گرو همت مسئولین

رهبر حزب راستگرای آلمان با خطر ازدست دادن مصونیت پارلمانی روبرو شد

دانلود آهنگ جدید مدار بنام ارغوان

اقتدار خون شهدا بر همه قدرتهای نظامی دنیا برتری دارد

پاسخ دفتر روحانی به اظهارات کریمی قدوسی

آیین گرامیداشت شهید حججی در سپاه تهران بزرگ آغاز شد

عکس/ وضعیت نا مناسب جامعه روستایی هند

سردارنقدی:حماسه شکست حصرپاوه روز پیوند مردم باولایت+فیلم

پاسخ دفتر روحانی به اظهارات کریمی قدوسی

دعوت بازیگر زن معروف از مردم برای شرکت در تشییع پیکر شهدای گمنام

عکس/ نماینده مجلس در دوران اسارت

جوانان ​مسلمانان انگلستان نیم میلیون یورو به خیریه کمک می کنند

پیام امیر اسماعیلی به مناسبت 26مرداد ماه

اردوغان در آینده ای نزدیک به تهران می آید

«اشرف غنی» رییس جمهور افغانستان باید استعفا کند

حضور سردار سلیمانی و فرمانده سپاه در مراسم بزرگداشت شهید حججی + تصویر

ایجاد اشتغال در حوزه مد و لباس جزو ارزانترین فعالیت های اقتصادی است

توجه به معیشت کشاورزان در حل مسئله بحران آب مغفول مانده است

تصاویری از تشرف حضرت آیت الله وحید خراسانی به حرم رضوی

شیوع بیماری های اعصاب و روان با صنعتی شدن جهان/ ورود داروسازان به موضوع اعتیاد و تجویز منطقی داروهای اعصاب

پیام فرماندار مهاباد به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان به میهن

خاطرات آزادگان چاپ می شود

تصویب طرح ساماندهی پیرامون حرم مطهر

تحقق نهضت درختکاری در گروه همت مسئولین استان

رییس شورای شهر تهران به سوریه می رود

تصاویر/ رهایی فرزندانِ «امت»

دانلود آهنگ جدید یاسر شعبانی بنام خیلی دلتنگم

شیوع بیماری های اعصاب و روان با صنعتی شدن جهان

خدا حرف هایی درباره شهید حججی با ما دارد/ آیا سیاستمداران به اندازه او کار می کنند؟

ببینیم اگر موجب تبسم امام زمان(عج) نشده ایم، چه کرده ایم؟

پاسخگویی به شبهات دینی از وظایف خطیر مبلغان طرح هجرت است

حضور سرلشکر جعفری و سرلشکر سلیمانی در مراسم گرامیداشت شهید حججی + عکس

حتماً باید سری بریده شود تا کشور یک تکانی بخورد

پیام فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا به مناسبت سالروز ورود آزادگان

یکصد برنامه متنوع هفته دفاع مقدس در لرستان برگزار می شود

جشن بزرگ هفته مقاومت در کاشان برگزار شد + تصاویر

تشکر رییس کانون پیشکسوتان ارتش از نمایندگان برای حمایت از وزیرپیشنهادی دفاع

محقق شدن نهضت درختکاری در استان اردبیل

سردار نقدی:حماسه شکست حصر پاوه روز پیوند مردم با ولایت+فیلم

مراسم بزرگداشت شهید «حججی» در تهران برگزار شد

حضور سردار سلیمانی در مراسم بزرگداشت شهید حججی

فرمانده نیروی هوایی ارتش: 105 شهید جاویدالاثر سند افتخار نهاجا است

استقبال از پیکر شهدای گمنام در مشهد

رییس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس: حتماً باید سری بریده شود تا کشور یک تکانی بخورد

محسن سرش را به خدا سپرد

دعوت بازیگر زن معروف از مردم برای شرکت در تشییع پیکر شهدای گمنام

پاسخ لاریجانی به تذکر یک نماینده: اقدام وزرا اهانت به مجلس نیست

وقتی صدا به جایی نمی رسد

پیکر شانزدهمین شهید مدافع حرم گلستانی تشییع شد

شیوع بیماری های اعصاب و روان با صنعتی شدن جهان/ ورود داروسازان به موضوع اعتیاد و تجویز منطقی داروهای اعصاب

سالروز ورود آزادگان به میهن

پاسخ لاریجانی به تذکر یک نماینده: اقدام وزرا اهانت به مجلس نیست

آیا برای خواندن نماز قضا، می ‏توانیم به جماعت اقتدا کنیم؟

زمان تعیین و تکلیف برای وزارت علوم

6 هتل متروکه در سراسر جهان

امور قضایی مستلزم علمی شدن است

تنها خواسته اصلاح طلبان از کابینه عمل به وعده های روحانی است

چند داستان از زندگی امام رضا (ع)

حضور حاج قاسم در مراسم شهید حججی+عکس

253مبلغ در فاصله میان عید قربان تا غدیر موسوم به هفته ولایت، به سراسر استان اعزام خواهند شد

استخدام کارشناس دامپروری،حسابدار در شرکت دشت کیمیا در اصفهان

برنامه زمانبندی برای حضور زایران در رمی جمرات

حواشی سومین روز بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی

بوسه سید حسن خمینی بر سر یک جانباز +تصویر

اعزام 15 هزار زائر ایرانی اهل سنت به حج

تجهیز بیمارستان مهاباد به دستگاه سی تی اسکن 16 اسلایس

انتخاب نماینده احزاب استانی در کمیسیون ماده 10 احزاب

26 مرداد سالروز ورود آزادگان سرافراز به میهن

تجلیل ازخیرین امنیت درجیرفت

ثبت خاطرات جانبازان و آزادگان ناجا

حضور زائران ایرانی در رمی جمرات از صبح دهم ذی الحجه/ بازگشت به ایران 15 شهریور از جده و 19شهریور از مدینه

مراسم گرامیداشت شهید محسن حججی آغاز شد

حواشی سومین روز بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی

برگزاری نخستین دعای کمیل در مکه مکرمه

امام جمعه تبریز: نظام همواره به حمایت و ایثار آزادگان نیاز دارد

به دنبال راه اندازی مجمع آزادگان ناجا هستیم

بزرگداشت روز جهانی مسجد در «مسجد امام جعفر صادق (ع)»

سرلشکر باقری: استقلال کردستان عراق امکان پذیر نیست و نباید صورت بگیرد / تبعات آن دامن کشورهای همجوار را می گیرد

نهضت درختکاری در استان اردبیل در حال تحقق است

دی میستورا: ماه اکتبر، ماهی سرنوشت ساز در بحران سوریه است

استعمال قلیان خلاف قوانین کشور می باشد/ جوانان با یک کوتاهی، زندگی خود را خراب می کنند

پیام ریاست سازمان حج و زیارت به مناسب سالروز ورود آزادگان به کشور

کارگران کشورهای همسایه را می آوریم و دکترها و مهندس های خود را صادر می کنیم

نخستین کنگره شعر انقلاب آمل با حضور استاد امیری اسفندقه

امام جمعه پلدختر : آزادگان الگوی صبر و استقامت برای نسل امروز هستند

روزی روح را بیشتر مورد توجه قرار دهیم/ گلایه از روزی های دنیوی داریم؛ اما برای نداشتن فضل و دانش گله ای محضر خدا نکرده ایم

نظر شما درباره این عکس چیست؟/ 26 مرداد روز بازگشت آزادگان

رسالت ما احیای فرهنگ غدیر و عاشوراست/ رشادت امثال شهید حججی، گواهی بر حفظ مکتب است

عکس/ حضور حاج قاسم و سردار جعفری در مراسم شهید حججی

حضور سرلشکر جعفری و سرلشکر سلیمانی در مراسم گرامیداشت شهید حججی + عکس

عکس روز نشنال جئوگرافیک

اقدام غیراخلاقی برخی نمایندگان مجلس

سرلشکر باقری: اردوغان در آینده نزدیک به تهران سفر خواهد کرد

جوانان امروز با حضور در صحنه دفاع از حرم شیفتگی خود به راه سیدالشهدا (ع) را نشان می دهند

واژه مقاومت در مدت اسارت رزمندگان نقش آفرینی کرد

اقدام غیراخلاقی برخی نمایندگان مجلس

جلسه هماهنگی ستاد منطقه یک عملیات حج در مکه مکرمه برگزار شد

عضو شورای شهر تهران: دولت دوازدهم بستر قانونی کردن فعالیت شورایاری ها را فراهم کند

نهایی شدن انتخاب رشته پذیرفته شدگان کنکور

الماس های درخشان مهمان صدا و سیما + فیلم

یادواره 148 شهید شهرک سعدی شیراز

گرامیداشت شهید حججی درآمادگاه نیروی دریایی

تشریح محورهای هفته دولت در استان مرکزی

ترویج تفکر بسیجی؛ راهکار اصلی خنثی کردن هجمه های مسموم دشمنان نظام است

شکرگزاری نعمت قرآن، با عمل به آن میسر می شود

دانلود آهنگ جدید ماهان شجاعی بنام دل دادم

نمایندگان با رای بالای خود به امیر حاتمی، پاسخ دندان شکنی به دشمنان بدهند

چشم مردم امروز به تریبون مجلس است

امیرحاتمی نماد اتحاد و وحدت بین نیروهای مسلح است

مشکل اصلی ما در غرب کشور بحث پزشکی قانونی است

عکس/ سردار سلیمانی در مراسم گرامیداشت شهید حججی

استخدام حسابدار،بازاریاب با حقوق ثابت پورسانت عالی

استخدام فروشنده خانم در یک مرکز خرید لوکس در ولنجک

حضور حاج قاسم در مراسم شهید حججی+عکس

نشانه های مومن چیست؟

مراسم شهید حججی با حضور حاج قاسم و سردار جعفری

عکس/ بزرگداشت شهید حججی در مشهد مقدس

سجده شکر وزیر اطلاعات

253مبلغ در فاصله میان عید قربان تا غدیر موسوم به هفته ولایت، به سراسر استان اعزام خواهند شد

تصویری از الناز حبیبی در اتاق گریم

رسوایی بی بی سی بر سر خون شهید حججی!

روحانیان پیشگامان مقابله با جنگ نرم دشمنان و ضد انقلاب هستند

دیدار اکبر ترکان با وزیر زیرساخت های انرژی و منابع طبیعی ارمنستان

یادواره سالروز حماسه شکست حصر پاوه + فیلم

مناسب سازی معابر عمومی برای توانجویان در کشور بسیار ضعیف است

طرح مشکلات از سوی رسانه ها برای مسئولان یک فرصت است

آب در خراسان رضوی تاراج می شود

احتمال سرپرستی فرهادی وجود دارد

امام جمعه پیرانشهر: پیشرفت کشورهای اسلامی در گرو اتحاد و وحدت است

گزارشی از بزرگداشت آیت الله امینی/ آیت الله دری نجف آبادی: آیت الله امینی وزنه ای برای آینده اسلام است

آیین عبادی سیاسی نماز جمعه، نماز ولایت مداری است

نخستین کنگره ملی شعر نبوی در کرمانشاه برگزار می شود

همسر شهید حججی: دشمن اشک من را نمی بیند

کواکبیان: نمایندگان در موافقت وزیری که مخالف ندارد، صحبت نکنند

مفتح: عدم حضور وزیری در جلسه رای اعتماد توهین به مجلس نیست

تقدیر میرسلیم از عملکرد جهادی رییسی

اعزام 15 هزار زائر ایرانی اهل سنت به حج

استخدام 4 ردیف شغلی دریک شرکت تولیدکننده روان کننده های صنعتی

استخدام کارمند اداری,کارمند بازرگانی خارجی,نیروی خدماتی

رهبر انقلاب چه زمانی نماز صبح را می خوانند؟

عکس/ حضور حاج قاسم و سردار جعفری در مراسم شهید حججی

عکس/ وضعیت ترافیکی جاده های کشور

مشهد میزبان پیکر 19 شهید مدافع حرم شد

حضور سرلشکر جعفری و سرلشکر سلیمانی در مراسم گرامیداشت شهید حججی + عکس

در حسینیه حضرت فاطمه الزهرا(س) بزرگداشت شهید محسن حججی آغاز شد

عکس/ سومین جلسه رای اعتماد به وزرای پیشنهادی دولت دوازدهم

نامزدهای بهترین مربی سال فیفا اعلام شد

آیت الله شاچراغی : آزادگان مردان روزهای سخت هستند

حضور نماینده ولی فقیه در جمع زائران خراسان رضوی در مدینه منوره

دانلود آهنگ جدید پویان کرد بنام بی تو کجا برم

دانلود آهنگ جدید ایمان طاهرزاده بنام زیر نور ماه

دانلود آهنگ جدید محمد مصلحتی بنام به تو مبتلا شدم

شهید حججی پرورش یافته مکتب شهیدان و آزادگان سرافراز ایران اسلامی است

امام جمعه خوی: جنایات صدام علیه شیعیان به خوبی منعکس نشده است

سردار اشتری: برنامه ریزی برای ترویج فرهنگ ایثار و شهادت/ به دنبال راه اندازی مجمع آزادگان ناجا هستیم

ثواب شگفت انگیز «یک ساعت» کمک به همسر در کار منزل

نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری: آزادگان مایه سربلندی و عزت جامعه اسلامی هستند/اندیمشک شهر شهدای گلگون کفن است

سرلشکر باقری: استقلال کردستان عراق امکان پذیر نیست و نباید صورت بگیرد/ اردوغان به تهران سفر خواهد کرد

استقبال نمادین از آزادگان دفاع مقدس در خراسان رضوی

پیکر 19 شهید مدافع حرم وارد فرودگاه بین المللی شهید هاشمی نژاد مشهد شد

حضور زائران ایرانی در رمی جمرات از صبح دهم ذی الحجه/ بازگشت به ایران 15 شهریور از جده و 19شهریور از مدینه

جهت دهی معنادار برخی نمایندگان دربررسی برنامه های کرباسیان/وقتی مخالفان هم موافقند!

ثواب شگفت انگیز «یک ساعت» کمک به همسر در کار منزل

حرکت نمایشی یک سناتور استرالیا علیه برقع+عکس

همسر شهید حججی: دشمن اشک من را نمی بیند

قدرت موشکی به ویژه بالستیک و کروز را ارتقا خواهیم داد

مخالفت با سوء استفاده از اسم ایثارگری در کنگره مجمع ایثارگران اصلاح طلب

در دیدار سردار باقری و اردوغان چه گذشت؟

نماینده مشهد بر تکرار اقدام مجرمانه خود علیه امنیت ملی اصرار می ورزد

سردار سلیمانی در مراسم شهید حججی در تهران + عکس

محمد علی تبرایی نماینده احزاب استانی در کمیسیون ماده 10 احزاب شد

تزیین متفاوت ماشین عروس +عکس

مسعود نیلی نفراول اقتصادی کابینه دوازدهم

تقدیر «میرسلیم» از عملکرد جهادی «رییسی»

مطهری: مقدمات دادگاه علنی صالح فراهم شود

چماق داری برخی ها در تئاتر/لزوم رفع مشکلات تئاتر اصفهان

حضور زائران ایرانی در رمی جمرات از صبح دهم ذی الحجه/ بازگشت به ایران 15 شهریور از جده و 19شهریور از مدینه

آیت الله دری نجف آبادی: آیت الله امینی از سابقون در انقلاب و نهضت امام خمینی(ره) بود

خاطرات رزمندگان به عنوان سند تاریخ انقلاب باید بازگو شود

اخبار آموزش و پرورش درگذشت علی مدد احمدی دبیر دوره متوسطه کوهرنگی

فتونیوز | سید محمود علوی: فعالان اقتصادی مانند گنجشک های روی درخت هستند...

استقبال از خانواده شهید حججی در فرودگاه مهرآباد

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟

چرا از صدر و نظام فکری او چیزی نمی دانیم؟