تقوای جمعی و قبیله گرایی سیاسی

اگر پرچم به زمین بیفتد، همه ضرر می کنیم و باید عقب نشینی کنیم.

در عقب نشینی هم تلفات زیادی هست و هم اگر دشمن روحیه بگیرد، همه را تار و مار می کند.

- انسان ها در مجموعه ای از روابط پیچیده قرار دارند.

هرکسی نخست با خودش رابطه دارد، یعنی با نیروهای مختلف و متضاد درونی و بیرونیِ مادی و معنوی خودش.

دانش پزشکی رابطه ی انسان را با بدنش تنظیم می کند تا ضرر نکند.

روانپزشکی هم مدعی است که رابطه ی انسان را با روان خودش تنظیم می کند تا آسیب نبیند، چون در هر کدام از ابعاد و عرصه های رابطه، نخستین و مهم ترین پرسش این است که چه کنیم تا آسیب نبینیم؟ نوع دیگر روابط، رابطه ی انسان با دیگر انسان ها است.

هرکدام از انسان ها فکر و میل و سلیقه ی خاص خود دارند.

همه ی انسان ها با این که اندیشه و رنگ و زبان شان با هم فرق دارد، اما منفعت طلبند و به خود فکر می کنند.

پس این پرسش اساسی نیز مطرح است که با هرکدام باید چگونه برخورد کرد و در برخورد با جوامع دیگر چه کنیم؟ آیا فرهنگ هایمان را یکی کنیم یا بر فرهنگ خود پافشاری کنیم؟ بجنگیم یا اهل صلح باشیم؟ عرصه ی دیگر تعامل آدمی نیز با طبیعت است.

در این عرصه هم دغدغه این است که با امکانات و منابع طبیعی چگونه برخورد کنیم.